Παρασκευή 26 Απριλίου 2013
Steve Miller Band - The Joker
Green Day - Jesus of Suburbia
Falco - Jeanny
Η εξέλιξη της μουσικής δεν αποτελείται από
μεμονωμένα γεγονότα ή, στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα γεγονότα είναι τα
τραγούδια, αλλά είναι μια διαρκής προσθήκη, παραλλαγή και, ως συνέπεια, εξέλιξη
ενός ήχου. Παρ' όλα αυτά, κάποια τραγούδια θεωρούνται από τους μουσικούς
αναλυτές ως τραγούδια σταθμοί, κάτι σαν αόρατο σύνορο ανάμεσα στον παλιό
και στον καινούριο κόσμο. Οι νότες και τα τραγούδια είναι εκ φύσεως αθώα και
αγνά, αν και αρκετές φορές δεν αναφέρονται ούτε στην αγνότητα ούτε στην
αθωότητα. Κάποια είναι σκληρά ή αναφέρονται σε σκληρά γεγονότα και κάποιοι
άλλοι ακόμα τολμούν να δουν μια διαφορετική οπτική, η οποία πέρα από το γεγονός
ότι είναι ενοχλητική, πατάει τη γραμμή της ηθικής.
Ο Falco δεν φημιζόταν ποτέ για το χαμηλό
του προφίλ. Αλλά σίγουρα δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι η προκλητικότητά του
θα του έφερνε τόση μεγάλη επιτυχία. Λίγο η προκλητικότητα, για τον υποκριτικό
καθωσπρεπισμό της κοινωνίας και των ΜΜΕ, λίγο το πολύ καλό βίντεο που συνόδευε
το τραγούδι και φυσικά πολύ MTV, έκανε το “Jeanny” τη μεγαλύτερη
επιτυχία του Johann (Hans) Hölzel, όπως ήταν το πραγματικό όνομα του
Αυστριακού καλλιτέχνη.
Οι στίχοι του τραγουδιού, γραμμένοι από
τους Bolland & Bolland, αλλά και το καταπληκτικό βίντεο του
τραγουδιού, προκάλεσαν ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα στην γερμανόφωνη μουσική
σκηνή. Το λυρικό μέρος του κομματιού αναφέρεται στην απαγωγή και τον βιασμό
μιας ανήλικης κοπέλας, της Jeanny, από την οπτική του ψυχικά διαταραγμένου
άντρα που τη βιάζει. Η ιστορία είναι ακραία και αρκετά σκοτεινή: ο αφηγητής,
στο αποκορύφωμα του παροξυσμού του, σκοτώνει την κοπέλα. Παρά την έντονη και
σκληρή θεματολογία, το τραγούδι έγινε τεράστια επιτυχία σε όλη την Ευρώπη, αν
και προκάλεσε πολλές αντιδράσεις, κυρίως από οργανώσεις γυναικών που
διαμαρτυρήθηκαν για την απεικόνιση του βιασμού και την αποδοχή της βίας κατά
των γυναικών ως μια "ρομαντική" ή "ροκ" ιδέα.
Οι στίχοι του “Jeanny” είναι ιδιαίτερα
προκλητικοί και εξετάζουν τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης ψυχής, μέσα από τα
μάτια ενός ψυχικά διαταραγμένου ατόμου που βλέπει την Jeanny ως
αντικείμενο της εμμονής του. Αυτό το "ρομαντικό" πορτρέτο, ωστόσο,
είναι γεμάτο από βία και απώλεια της ανθρωπιάς, προσφέροντας μια απόκλιση από
τις παραδοσιακές αντιλήψεις για τον έρωτα και τη σχέση.
Οι στίχοι παρουσιάζουν έναν εσωτερικό διάλογο
όπου ο αφηγητής προσπαθεί να δικαιολογήσει τις πράξεις του, θεωρώντας τον εαυτό
του ένα είδος προστάτη της Jeanny, παρόλο που οι πράξεις του είναι
εξαιρετικά βίαιες. Η χρήση της λέξης “Jeanny” ως όνομα, προσδίδει μια
αίσθηση αθωότητας που έρχεται σε αντίθεση με την απόλυτη κακοποίηση και το
έγκλημα που περιγράφεται. Αυτή η αντίφαση είναι που προκαλεί τον ακροατή να
αναρωτηθεί και να αμφισβητήσει την ηθική διάσταση του τραγουδιού.
Ο συνδυασμός αυτής της θεματολογίας με τη μουσική παραγωγή του τραγουδιού, η οποία περιλαμβάνει στοιχεία της pop και του rap, δίνει στο κομμάτι μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα και, παρά τις αντιδράσεις, επιτυγχάνει να κερδίσει την προσοχή του κοινού, προσφέροντας μια μουσική εμπειρία που ταυτόχρονα ενσωματώνει την ένταση των στίχων με τον ήχο του 1980.
Αν και το θέμα του “Jeanny” δεν ήταν
ιδιαίτερα πρωτότυπο, η σκηνοθεσία του βίντεο (που θυμίζει γερμανικά
ειδησεογραφικά δελτία) προκάλεσε ακόμα μεγαλύτερη αναταραχή και έκανε τις
αντιδράσεις ακόμα πιο έντονες. Μάλιστα, ένα γερμανικό κανάλι
διαμαρτυρήθηκε για την κλοπή πνευματικών δικαιωμάτων σε σχέση με το
βίντεο. Στην Δυτική Γερμανία, το τραγούδι δεν απαγορεύτηκε άμεσα, αλλά
αποφεύχθηκε η υπερβολική διαφήμισή του, ενώ στην Ανατολική Γερμανία,
απαγορεύτηκε εντελώς, και μάλιστα δεν επιτρεπόταν ούτε στα κλαμπ να παίζεται
το τραγούδι.
Η δημιουργία του εκκεντρικού Αυστριακού
καλλιτέχνη, που ανήκε στο τρίτο του άλμπουμ, το Falco 3 (1985),
είναι ουσιαστικά μια μέτρια σύνθεση, αλλά ο τρόπος με τον οποίο εκτελέστηκε το
τραγούδι το ανέβασε στην κορυφή σχεδόν σε όλα τα ευρωπαϊκά charts. Μάλιστα,
θεωρείται το πρώτο ραπ τραγούδι που ανέβηκε στην κορυφή του αμερικανικού
Billboard Hot 100, γεγονός που το καθιστά ακόμα πιο αξιοσημείωτο και
επαναστατικό για την εποχή του.
Το “Jeanny” παραμένει ένα από τα πιο
αμφιλεγόμενα τραγούδια στην ιστορία της γερμανόφωνης μουσικής, προκαλώντας
συζητήσεις για την έννοια της ηθικής στην τέχνη και την ευθύνη των καλλιτεχνών
απέναντι στην κοινωνία. Η πρόκληση και το σκοτεινό του θέμα ήταν η κινητήρια
δύναμη πίσω από την επιτυχία του, αλλά και η αφορμή για σοβαρές κοινωνικές
συζητήσεις γύρω από το ρόλο της μουσικής στην απεικόνιση της βίας και της
ψυχικής διαταραχής.
Η επίδραση του τραγουδιού συνεχίζει να
είναι ισχυρή και σήμερα, και θεωρείται ένα σημείο καμπής στη μουσική σκηνή των
80s, προσφέροντας μια μουσική αφήγηση που δεν φοβάται να εξετάσει τις πιο
σκοτεινές πλευρές της ανθρώπινης ψυχής.
Jacek Henryk Maniakowski
Queen - Innuendo
Lou Reed - Perfect Day
ΙΝΚ
Τετάρτη 24 Απριλίου 2013
Evanescence - Call Me When You're Sober
Δεν είναι λίγες οι φορές που, μέσα στο φυτικό βασίλειο, συναντάμε φυτά που είναι συγχρόνως τοξικά και θεραπευτικά. Όλα εξαρτώνται από τη δοσολογία, τη χρήση, τη στιγμή. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στις ανθρώπινες σχέσεις, οι οποίες ξεκινούν ως βάλσαμο, περνούν σε φάσεις ουδετερότητας, και συχνά καταλήγουν να γίνονται τοξικές. Η αποτοξίνωση, όπως και στη βοτανική, απαιτεί αποκοπή. Όμως αυτό που μένει και δεν πρέπει να χαθεί, είναι η εμπειρία. Η σωστή της διύλιση μπορεί να γεννήσει σοφία, να οδηγήσει σε πιο προσεκτικές επιλογές, σε πιο συνειδητές συμπεριφορές. Και για έναν δημιουργικό άνθρωπο, η εμπειρία αυτή γίνεται σκαλοπάτι προς την έμπνευση.
Οι Evanescence, με το Fallen (2003), σάρωσαν τα μουσικά βραβεία, πούλησαν εκατομμύρια αντίτυπα και γέμισαν στάδια. Εκεί που οι περισσότεροι κριτικοί περίμεναν να ξεφουσκώσουν, να στερέψει η έμπνευση, εκείνοι απέδειξαν πως όταν η μουσική πηγάζει από το βίωμα, η Μούσα δεν εγκαταλείπει. Το δεύτερο άλμπουμ τους, The Open Door (2006), αν και δεν πρωτοτυπεί ριζικά, περιέχει αρκετά διαμάντια και ένα από αυτά είναι το “Call Me When You’re Sober”.
Το τραγούδι, σύνθεση της Amy Lee και του κιθαρίστα Terry Balsamo, είναι μια ωμή, σχεδόν εξομολογητική κατάθεση. Αναφέρεται στην προσωπική εμπειρία της Lee με τον τότε πρώην σύντροφό της, Shaun Morgan, τραγουδιστή των Seether, γνωστό για τις μάχες του με τον εθισμό στο αλκοόλ, αλλά γενικά στην αγάπη στις ουσίες, που σχετίζονται με νομιμότητα. Η Amy Lee έχει δηλώσει πως κουράστηκε από τη χειραγώγηση και την αστάθεια της σχέσης και πως η απόφαση της να αποχωρήσει ήταν μια πράξη αυτοσεβασμού. Οι στίχοι της είναι ξεκάθαροι, σχεδόν ανελέητοι: “Don’t cry to me / If you loved me / You would be here with me”
Η ίδια περιγράφει τη διαδικασία γραφής ως θεραπευτική, μια ανάγκη να εκφράσει όσα κρατούσε μέσα της για καιρό. Αν και το όνομα του Morgan δεν αναφέρεται, όλοι γνώριζαν σε ποιον απευθύνεται. Το τραγούδι κυκλοφόρησε στις 4 Σεπτεμβρίου του 2006, την ίδια μέρα που ο Morgan εισήχθη σε κλινική αποτοξίνωσης, γεγονός που οδήγησε στην ακύρωση της περιοδείας των Seether. Ο ίδιος, σε μεταγενέστερες δηλώσεις, παραδέχτηκε ότι το τραγούδι είχε δόση αλήθειας, αλλά το θεώρησε "μονόπλευρο και μελοδραματικό", λέγοντας πως “κανείς δεν είναι τέλειος” και πως ένιωσε παγιδευμένος στη σχέση.
Στο τραγούδι συμμετέχουν και οι δύο αδερφές της Amy Lee, Carrie και Lori, στα δεύτερα φωνητικά, προσθέτοντας μια σχεδόν τελετουργική χροιά στο ρεφρέν. Το βιντεοκλίπ, σκηνοθετημένο από τον Marc Webb, είναι εμπνευσμένο από το παραμύθι της Κοκκινοσκουφίτσας, με την Amy να ενσαρκώνει μια σκοτεινή και παράλληλα δυναμική εκδοχή της ηρωίδας, αντιστρέφοντας τους ρόλους θύτη και θύματος. Όπως είπε η ίδια: “Το τραγούδι είναι τόσο κυριολεκτικό, που το βίντεο μπορούσε να είναι πιο αλληγορικό. Μια ροκ εκδοχή της Κοκκινοσκουφίτσας και του Κακού Λύκου”.
Το “Call Me When You’re Sober”
έγινε "ύμνος ενδυνάμωσης", ειδικά για γυναίκες που βίωσαν τοξικές σχέσεις. Η
ίδια η Lee το έχει χαρακτηρίσει “ένα τραγούδι για τη στιγμή που επιτέλους
στέκεσαι στα πόδια σου και λες ‘ως εδώ’”. Και κάπως έτσι, μια προσωπική πληγή
μετατράπηκε σε παγκόσμιο τραγούδι κάθαρσης, παράλληλα αποδεικνύοντας πως η εμπειρία,
όταν μεταβολίζεται δημιουργικά, μπορεί να γίνει φως.


.jpg)

