Joan Jett - I Love Rock 'n' Roll

Το rock’n’roll μπορεί να έχει κάποια φαινομενικά μοτίβα, αλλά στην πραγματικότητα είναι κάτι πολύ περισσότερο. Το ενδελεχές της φύσης του αποβάλλει οτιδήποτε δεν είναι αληθινό και δεν ταιριάζει σε αυτό. Και αυτό οφείλεται σε κάτι πιο αόρατο, αν και αποδεκτό σχεδόν απ΄ όλους τους οπαδούς του, δύσκολα  εξηγήσιμο. Και κει αρχίζει κάποιος ερευνητής ή ακόμα και απλός οπαδός, να αναρωτιέται μήπως το κάθε τραγούδι έχει μια δική του οντότητα, μια ψυχή, που είναι με την σειρά του μέρος μια παγκόσμιας ροκ ψυχής. Μια ψυχή που ξεπερνάει πρόσωπα και συγκροτήματα, αλλά ακόμα και επιχειρήσεις που επωφελούνται από αυτήν την μουσική.

Οι   Arrows ήταν ένα συγκρότημα κομήτης, με ένα άλμπουμ το First Hit του 1976, κάποια τηλεοπτική εκπομπή και ελάχιστα hits. Αλλά η συνεισφορά του στο rock’n’roll είναι μια σύνθεση των Alan Merrill, μπασίστα και τραγουδιστή τους και του κιθαρίστα Jake Hooker, το "I Love Rock 'n' Roll". Ένα τραγούδι που αργότερα έμελλε να κατακτήσει όλον τον κόσμο, αλλά με άλλη φωνή, ουσιαστικά την επιτομή των ροκ γυναικείων  φωνητικών, Αλλά πριν πυροδότησε μια σειρά γεγονότων ώστε το τραγούδι να βρει την φωνή που του ταιριάζει καλύτερα.

Τα γεγονότα ξεκίνησαν κάπου στο μακρινό 1975, όταν ο Alan Merrill παρακολουθούσε την στην διάσημη εκπομπή Top of the Pops τους Rolling Stones. Καθώς είχε βρεθεί κοινωνικά με τον Mick Jagger σε κάποια από τα μεγαλειώδη πάρτι που συμμετείχε ο τραγουδιστής και τον είδε να περιβάλλεται από ένα σωρό ανθρώπους της τζετ σετ κοινωνίας και παραδοσιακούς αριστοκράτες. Ενθυμούμενος το τραγούδι τους 'It's Only Rock 'N' Roll.', ήθελε απλά να απολογηθεί για τον σφετερισμό της λάμψης που ήδη είχε δημιουργήσει η μουσική αυτή, λέγοντας απλά μέσα του …. τους  πρώτους στίχους της επόμενης δημιουργίας του. Κυκλοφόρησε σαν B-side στο  σινγκλ "Broken Down Heart” και αυτό με το ζόρι, γιατί εκείνη την εποχή ήταν στην μόδα οι μπαλάντες. Τα εμπόδια για το τραγούδι δεν σταμάτησαν εκεί, καθώς η παραγωγή του ήταν άθλια και έπρεπε να επανακυκλοφορήσει  σαν Α’ πλευρά, κάτι που πίστευε τελικά μόνο η Christina Hayes, σύζυγος του τραγουδιστή και συνδημιουργού του.

Ο Alan Merrill σε μια συνέντευξη του δήλωσε, ότι είχε έτοιμο το ρεφρέν και ήθελε να είναι ξεχωριστό, χωρίς ιδιαίτερο λυρικό μέρος. Απλά ένα τραγούδι βγαλμένο από juke box, να το χορεύει κάποιο ζευγάρι εφήβων φλερτάροντας μεταξύ τους ταυτόχρονα. Αυτήν ήταν και η εικόνα που σχημάτιζε ο ίδιος για το τραγούδι συνθέτοντάς το και επενδύοντας στην απόλυτη επιτυχία του τραγουδιού. Η φαντασίωση ή η προφητεία του έγινε πραγματικότητα μέσα από τα χείλη μια μικροκαμωμένης και πάντα εκνευριστικά τσαντισμένης τραγουδίστριας.  

Όμως, η ιστορία ή κάποιο πνεύμα του rock’n’roll είχε αποφασίσει πως δεν ήρθες ακόμα η ώρα του. Οι διαφορές της μπάντας με την δισκογραφική εμπόδισαν οποιαδήποτε εξέλιξη και προώθηση της. Αλλά και μια μεγάλη απεργία στο Τύπο, την εποχή που κυκλοφόρησε το τραγούδι, δεν άφησε και πολλά περιθώρια για προβολή του τραγουδιού. Παρ’ όλα αυτά το τραγούδι είχε μια παράξενη δυναμική. Η πρώτη του δημόσια εκτέλεση έγινε στην εκπομπή  Pop 45 του καναλιού UK TV, όπου εντυπωσίασαν τον παραγωγό  Muriel Young. Ο ενθουσιασμός του ήταν τέτοιος που πήραν μια ολόκληρη εκπομπή δική τους, που λεγόταν The Arrows Show. Αυτήν την εκπομπή είδε και η Joan Jett, όταν ήταν στην Αγγλία για μια περιοδεία με τις The Runaways και άμεσα απέκτησε το σινγκλάκι και ζήτησε από την μπάντα να το διασκευάσει. Αλλά, το αποτελούμενο από έφηβες γκρουπ, μάλλον τσαντισμένες με τα πάντα και με «εγώ» που έφευγε από τα όρια του ηλιακού συστήματος, δεν αποδέχτηκε την πρόταση της τραγουδίστριας τους.

Τα πράγματα ήταν ήδη τεταμένα μέσα στο γκρουπ και το πνεύμα του  rock’n’roll δεν άφησε την ευκαιρία να εκμεταλλευτεί το «εγώ» της τραγουδίστριας. Έτσι, ηχογράφησε το τραγούδι μόνη της, δηλαδή χωρίς την μπάντα της, αλλά μαζί με τους Paul Cook και Steve Jones των  The Sex Pistols και κυκλοφόρησε σαν B-side του "You Don't Own Me"  το 1979, καθυστερώντας για δυο χρόνια ακόμα την παγκόσμια επιτυχία του τραγουδιού. Η ίδια δήλωσε για αυτήν την συνεργασία της ότι, δεν ένιωθε κανένα δέος μαζί τους και ας λέγανε όλοι ότι ήταν η κορυφαία μπάντα στον πλανήτη. Η παραγωγή του ταίριαζε περισσότερο σε punk συγκρότημα, αλλά σιγά σιγά άρχισε να «αγριεύει», μπαίνοντας σε μια φανταστική εφηβεία ενός τραγουδιού, πριν «ανδρωθεί» μέσα από τα γυναικεία φωνητικά της Joan Jett και μιας καλύτερης παραγωγής. Αυτό έγινε μέσα από δεύτερο και ομώνυμο του τραγουδιού άλμπουμ και με την παραγωγή των Ritchie Cordell και του μέντωρά της  Kenny Laguna. Τα υπόλοιπα απλά ήταν αριθμοί, μονοψήφιοι στα charts και πολυψήφιοι στις πωλήσεις. 

Jacek Maniakowski

Joan Jett - Bad Reputation

Μπορεί να γνωρίζουμε τους ροκ αστέρες για την γενική τους αποδοχή και την χλιδή που τους συνοδεύει, αλλά οι ρίζες των γεγονότων είναι πάντα αθέατες και βρώμικες. Η υπόληψη ενός μουσικού από τους περισσότερους «θνητούς» είναι μάλλον αρνητική. Και η εικόνα ενός ανθρώπου με μια κιθάρα στην πλάτη δεν «γοητεύει» ιδιαίτερα την πλειοψηφία. Ίσως, αν είναι άντρας, μπορεί να συνεπάρει αυτή η εικόνα κάποιες κοπελίτσες, αλλά αν αυτή η εικόνα ανήκει σε μια γυναίκα, μάλλον απειλή προς τον αντρικό πληθυσμό φαντάζει. Ακόμα και σήμερα κάποιος που ξεκινάει να ασχοληθεί με τη ροκ, δύσκολα γίνεται αποδεκτός· 30–40 χρόνια πίσω τα πράγματα ήταν ακόμα πιο σκοτεινά, ειδικά για τις γυναίκες που επιχειρούσαν να εισχωρήσουν σε έναν κατεξοχήν ανδροκρατούμενο χώρο.

Αμιγώς γυναικεία συγκροτήματα ακόμα και σήμερα αποτελούν σπάνιο φαινόμενο σε όλο το φάσμα του rock’n’roll. Στα μέσα της δεκαετίας του ’70, όμως, οι The Runaways αποτέλεσαν μια ιστορική εξαίρεση. Ένα καθαρά γυναικείο συγκρότημα που όχι μόνο υπήρξε, αλλά κατάφερε να αποκτήσει διεθνή απήχηση, ανοίγοντας τον δρόμο για τις γυναίκες στη σκληρή πλευρά της rock. Δεν ήταν απλώς ένα εφηβικό πυροτέχνημα, αλλά ένα σύνολο από έντονες προσωπικότητες, που δύσκολα θα μπορούσαν να επηρεαστούν από κοινωνικά στερεότυπα, ακόμα και αν τα πράγματα δεν ήταν καθόλου ρόδινα. Από τις τάξεις τους πέρασαν μορφές που αργότερα θα ακολουθούσαν σημαντικές solo καριέρες, όπως η Lita Ford και φυσικά η Joan Jett.

Η Joan Jett υπήρξε ο ορισμός της θηλυκής rock’n’roll φιγούρας. Στο ντεμπούτο προσωπικό της άλμπουμ Bad Reputation του 1980, σε μια περίοδο που το punk είχε ήδη αρχίσει να μετασχηματίζεται σε πιο «εύπεπτες» new wave και post-punk φόρμες, η ίδια επέλεξε συνειδητά τον ωμό, άμεσο και ακατέργαστο ήχο. Έδειξε ξεκάθαρα ότι το punk rock δεν είναι καθαρά αντρική υπόθεση. Η μεγαλύτερη απόδειξη ήταν το ομώνυμο τραγούδι του άλμπουμ, δημιουργία της ίδιας μαζί με τους Ritchie Cordell, Kenny Laguna και Marty Joe Kupersmith.

Η επιτομή της γυναικείας φιγούρας στο rock’n’roll, η Joan Jett, δεν είχε ποτέ την καλύτερη φήμη για τον χαρακτήρα της. Ο χαρακτηρισμός bitch μάλλον την κολάκευε παρά την προσέβαλε. Οι προσπάθειές της να βρει δισκογραφική εταιρεία έμεναν συνεχώς στο κενό, με την πιο συνηθισμένη απάντηση να είναι: “No, she’s too crazy, like the punks and nazis.” Η τραγουδίστρια κουβαλούσε μια κακή φήμη και φαινομενικά καμία τύχη με το μέρος της. Ο Kenny Laguna, λειτουργώντας περισσότερο σαν πατρική φιγούρα, προσπάθησε κάποια στιγμή να τη συνετίσει μετά από μια ακατονόμαστη πράξη για έναν «κανονικό» άνθρωπο, λέγοντάς της πως δεν έπρεπε να το κάνει. Η απάντηση που έλαβε ήταν: “Look, I don’t care about my bad reputation.” Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, η ιδέα για το τραγούδι είχε ήδη γεννηθεί.

Ένα γρήγορο punk rock κομμάτι, σε τέμπο που θύμιζε Jerry Lee Lewis, ήταν το ζητούμενο. Όλες τις κιθάρες έπρεπε να τις παίξει η ίδια η τραγουδίστρια και με μία καλή λήψη ντραμς το τραγούδι ήταν έτοιμο. Ο Laguna, έχοντας συνεργαστεί στο παρελθόν με τους The Who και διατηρώντας φιλικές σχέσεις μαζί τους, χρηματοδότησε την ηχογράφηση ολόκληρου του άλμπουμ με δικά του χρήματα. Το Bad Reputation κυκλοφόρησε αρχικά από τη γερμανική Ariola Records, η οποία όμως διαφωνούσε έντονα με την κυκλοφορία του συγκεκριμένου τραγουδιού ως πρώτο single. Τότε ο Laguna εξαγόρασε εκ νέου τα δικαιώματα του άλμπουμ και ίδρυσε τη Blackheart Records, μετατρέποντας μια αναγκαστική επιλογή σε σύμβολο ανεξαρτησίας και καλλιτεχνικής αυτονομίας. Η Joan Jett έγινε έτσι μία από τις πρώτες γυναίκες που πέτυχαν εμπορικά μέσα από δική τους δισκογραφική εταιρεία.

Ο στίχος “I don’t give a damn about my reputation, it’s a new generation”, εκτός από καθαρά αυτοβιογραφικός, έδωσε ουσιαστικά μια νέα οπτική στο γυναικείο κοινό. Η ιδέα μιας κοπέλας που κάνει ό,τι θέλει χωρίς να νοιάζεται για την κοινωνική αποδοχή ήταν ιδιαίτερα ριζοσπαστική για την εποχή. Αυτό και μόνο το γεγονός γοήτευσε πολύ κόσμο, όχι μόνο γυναίκες. Το τραγούδι, αν και δεν γνώρισε άμεση εμπορική επιτυχία, απέκτησε με τον καιρό cult χαρακτήρα, αποδεικνύοντας ότι η επιρροή ενός έργου δεν μετριέται πάντα με charts και πωλήσεις. Ουσιαστικά άνοιξε τον δρόμο για το επόμενο μεγάλο της χιτ, που την καθιέρωσε ως πραγματική rock σταρ.

Το Bad Reputation χρησιμοποιήθηκε εκτενώς σε ταινίες, τηλεόραση και διαφημίσεις, συνήθως για να πλαισιώσει αντισυμβατικούς και ανυπάκουους χαρακτήρες. Ανάμεσά τους και το Shrek, που το σύστησε σε μια εντελώς νέα γενιά ακροατών. Η πιο γνωστή διασκευή παραμένει εκείνη της Avril Lavigne το 2012. Η συνολική προσφορά της Joan Jett αναγνωρίστηκε επισήμως το 2015, με την εισαγωγή της στο Rock and Roll Hall of Fame, όχι μόνο ως μουσικός αλλά και ως σύμβολο αντίστασης στα στερεότυπα φύλου στη rock μουσική.

Jacek Henryk Maniakowski