Pink Floyd - One of these Days

Οι φορές που η ζωή μοιάζει με ένα μισοτελειωμένο σταυρόλεξο, γεμάτο λέξεις που δεν φαίνεται να έχουν καμία μεταξύ τους σύνδεση, δεν είναι λίγες. Το νόημα αποκτάται, όπως και σε ένα σταυρόλεξο, μόνο όταν το δεις ολοκληρωμένο και από απόσταση. Η μουσική είναι κι αυτή ένα κομμάτι της ζωής, όπως οι σκόρπιες νότες που, όταν τοποθετηθούν σωστά, δημιουργούν μια μοναδική μελωδία. Ο άνθρωπος είναι ο συνθέτης της ζωής του και η σωστή τοποθέτηση των γεγονότων που τη συνθέτουν, μαζί με το κατάλληλο τέμπο, παράγουν την αρμονία της.

Οι Pink Floyd, στο έκτο τους άλμπουμ Meddle (1971), βρίσκονται ακριβώς σε ένα τέτοιο σημείο σύνθεσης. Ένα μεταβατικό έργο, στο οποίο αρχίζουν να διαμορφώνουν ολοκληρωμένα τη μουσική τους ταυτότητα, εκείνη που αργότερα θα τους καθιερώσει ως ένα από τα πιο επιδραστικά συγκροτήματα στην ιστορία της σύγχρονης μουσικής. Ο ψυχεδελικός ήχος της πρώιμης περιόδου μετασχηματίζεται σταδιακά σε progressive και art rock. Το Meddle λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην πειραματική αναζήτηση της μετα-Barrett εποχής και στη θεματική και ηχητική συνοχή που θα κορυφωθεί με το The Dark Side of the Moon δύο χρόνια αργότερα.

Αν και στο άλμπουμ συναντά κανείς ακόμα διάσπαρτες ιδέες, όπως το «Nothing, Parts 1–24», είναι πλέον εμφανές ότι οι Pink Floyd αρχίζουν να χτίζουν συνθέσεις που βασίζονται στην ατμόσφαιρα, στη σταδιακή ανάπτυξη και στη συλλογική δημιουργία. Μία από τις σημαντικότερες στιγμές του δίσκου είναι το One of These Days, δημιουργία των David Gilmour, Roger Waters, Richard Wright και Nick Mason. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα instrumental κομμάτι, στο οποίο ακούγεται μόνο μία φράση  «One of these days I’m gonna cut you up into little pieces» με τη φωνή του Nick Mason, έντονα παραμορφωμένη μέσω tape delay και επεξεργασίας ταχύτητας.

Το τραγούδι ξεκίνησε ως ένα σύνολο αποσπασματικών ιδεών, εξ ου και η αρχική του ονομασία «Nothing, Parts 1–24». Το κεντρικό, επαναλαμβανόμενο riff του Roger Waters στο μπάσο αποτέλεσε τον συνδετικό κρίκο που ενοποίησε τα επιμέρους στοιχεία. Αξιοσημείωτο είναι ότι τόσο ο Waters όσο και ο Gilmour ηχογράφησαν γραμμές μπάσου, τοποθετημένες σε αντίθετα κανάλια, δημιουργώντας ένα έντονο στερεοφωνικό αποτέλεσμα. Η χρήση του Binson Echorec delay, που αποτελούσε ήδη σήμα κατατεθέν του συγκροτήματος, ενίσχυσε την αίσθηση κίνησης και απειλής που διατρέχει το κομμάτι.

Η μοναδική φράση του τραγουδιού φέρεται να απευθύνεται στον Sir Jimmy Young, ραδιοφωνικό παραγωγό του BBC Radio 2. Ο Young είχε προκαλέσει τη δυσαρέσκεια της μπάντας, καθώς συνήθιζε να μιλάει εκτενώς πάνω από αποσπάσματα συναυλιών τους ή να τα χρησιμοποιεί σε ηχητικά κολάζ που, κατά την άποψή τους, παραποιούσαν το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Η «γλυκύτητα» του στίχου, λοιπόν, φαίνεται να έχει περισσότερο ειρωνικό παρά κυριολεκτικό χαρακτήρα.

Πέρα όμως από τον υπόγειο σαρκασμό, το One of These Days αποτελεί, όπως έχει αναφέρει ο Roger Waters  μια από τις πρώτες στιγμές, όπου η μπάντα λειτούργησε πραγματικά ως ενιαία δημιουργική μονάδα. Η ένταση χτίζεται σταδιακά, χωρίς βιασύνη, μέχρι την εκρηκτική κορύφωση, πριν καταλήξει σε μια σχεδόν κινηματογραφική αποφόρτιση. Δεν είναι τυχαίο ότι το κομμάτι χρησιμοποιήθηκε συχνά ως εναρκτήριο στις ζωντανές εμφανίσεις τους.

Το animation French Windows, δημιουργία του Ian Emes, συνόδευσε το κομμάτι σε συναυλίες τους στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Η οπτικοποίηση της μουσικής μέσω αφαιρετικών, επαναλαμβανόμενων μοτίβων προανήγγειλε την έντονη σχέση εικόνας και ήχου που οι Pink Floyd θα καλλιεργούσαν αργότερα σε ακόμα μεγαλύτερη κλίμακα.

Όσο για τον μυστηριώδη στίχο, υπάρχει η εικασία ότι η παραμόρφωση της φωνής ίσως έκρυβε τη φράση «You’ve recently gone too far, Syd, it’s enough», υπαινιγμός προς τον Syd Barrett. Ωστόσο, κανένα μέλος του συγκροτήματος δεν επιβεβαίωσε ποτέ αυτή την εκδοχή. Ίσως τελικά το μυστήριο να είναι πιο ταιριαστό με τη φύση του κομματιού, μια σύνθεση που βασίζεται στην ένταση, στην υποψία και στη δύναμη του ανείπωτου.

Το One of These Days δεν είναι απλώς ένα instrumental κομμάτι. Είναι η στιγμή όπου οι Pink Floyd αρχίζουν να οργανώνουν το «σταυρόλεξο» της μουσικής τους ζωής. Οι σκόρπιες λέξεις αποκτούν θέση, οι νότες αποκτούν κατεύθυνση και το χάος μετατρέπεται σε συνειδητή μορφή. Κι όπως συμβαίνει και με τη ζωή, η αρμονία δεν έρχεται από την απουσία θορύβου, αλλά από τη σωστή τοποθέτησή του.

Jacek Henryk Maniakowski

Pink Floyd - Run Like Hell

Η επίτευξη στόχου ενός ποιήματος είναι να βρει, αυτός που το διαβάζει,  ένα κομμάτι του εαυτού του σ' αυτό ή ακόμα και τον ίδιο του εαυτό. Και στην πραγματικότητα ο κάθε καλλιτέχνης δημιουργός είναι απλό διάμεσο για μια ιδέα, ενσαρκώνοντας κάποιο συλλογικό αρχέτυπο ή ακόμα και ασυνείδητο. Αυτή την επιτυχία ή κατά κάποιον τρόπο επίτευξη, έκανε κατά καλύτερο τρόπο το μοναδικό  The Wall, των Pink Floyd. Συνδέοντας μουσικά δύο δεκαετίες, στην χρονική τους ένωση, το concept του λυρικά, είναι ένα κοινωνικό σχόλιο, αλλά και μια προφητική ματιά στο μέλλον, που ήδη συμβαίνει. 
Το "Run Like Hell", που οδεύει προς την λύτρωση, του κεντρικού ήρωα της ροκ όπερας, αλλά καλύτερος όρος θα ήταν ροκ Τραγωδία, μια που έχει πιο πολλά κοινά στοιχεία με το αρχαίο ελληνικό θεατρικό είδος. Η δημιουργία του Roger Waters, που συνεχίζει το λυρικό μέρος, όπως και σε όλο το άλμπουμ και του  David Gilmour, που έγραψε την μουσική, είναι η τελευταία από τις τρεις συνεργασία των δύο μουσικών στο άλμπουμ, αλλά και γενικά. Τα φωνητικά ανήκουν εξ ολοκλήρου στον  Waters και είναι αποτέλεσμα χρήσης δύο μικροφώνων στην ηχογράφηση. Μοναδικό είναι και το σόλο, αλλά από τα πλήκτρα του  Rick Wright. 
Ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τραγούδια της βρετανικής art rock μπάντας, χρησιμοποιεί, όπως και τα υπόλοιπα του δίσκου, πολλά ηχητικά εφέ. Μεταξύ αυτών ακούγονται βήματα κάποιων που τρέχουν, φρενάρισμα των λάστιχων αυτοκινήτου, το παρανοϊκό γέλιο του ήρωα ακόμα και κραυγή αετού. Φυσικά και οι φωνές του πλήθους που φωνάζουν Pink Floyd! και  Hammer!. Όταν τελειώνει το τραγούδι, οι τελευταίοι στίχοι αναπαράγονται από το synthesiser του Rick Wright. Η κανονική διάρκεια του ήταν πολύ μεγαλύτερη, από αυτήν του άλμπουμ, αλλά λόγω της περιορισμένης χωρητικότητας των δίσκων βινύλιου, έπρεπε να κοπεί. Έτσι η φράση You better run like hell ποτέ δεν ακούγεται στην εκτέλεση του άλμπουμ. 
Το λυρικό μέρος είναι συνέχεια της ιστορίας του κεντρικού ήρωα του άλμπουμ, του Pink. Σε αυτό τραγούδι οι στίχοι περιστρέφονται γύρω από τις φαντασιώσεις του. Η φιγούρα που φαντάζεται πως είναι ο ήρωας,   είναι αυτή ενός δικτάτορα, που παραπέμπει στον Χίτλερ. Τα γεγονότα που περιγράφει είναι μια σαφής αναφορά στο  Kristallnacht, την  Νύχτα Των Σπασμένων Κρυστάλλων, που έλαβε χώρα στις 9 του Νοέμβριου του 1938. Αποτέλεσμα ήταν να καταστραφούν 7,500 επιχειρήσεις, που άνηκαν στους Εβραίους, 177 συναγωγές και σκοτώθηκαν εκατοντάδες άνθρωποι, που δεν τηρούσαν τα ναζιστικά χαρακτηριστικά. Και όλα αυτά από μαινόμενο και βουτηγμένο στην παράνοια πλήθος, που απλά εκτέλεσε τις εντολές του καγκελάριου τους. Αυτή την τρομοκρατία επιβάλει και ο ήρωας στους οπαδούς, μέσα πάντα μέσα στο παραλήρημα του μυαλού του.
 Ο παραγωγός Bob Ezrin έπεισε την μπάντα να χρησιμοποιήσετε ένα beat Disco, κάνοντας πιο ελκυστικό τον ήχο. Φυσικά οι δύο δημιουργοί θα μπορούσαν αργότερα να χρησιμοποιήσουν την ηχογραφημένη κανονικής διάρκειας εκτέλεσή του, αλλά το μίσος που ένιωθαν ένας απέναντι στον άλλο, δεν τους επέτρεπε να μιλήσουν καν μεταξύ τους. Μετά την φυγή του Waters, σε ζωντανές εμφανίσεις, τα φωνητικά έκανε ο Gilmour, παίζοντας το τραγούδι συνήθως σαν encore. Η μεγαλύτερη αποθέωση σε ζωντανή εμφάνιση γνώρισε το τραγούδι στις 21 Ιουλίου του 1990, στην συναυλία που δόθηκε για να γιορτασθεί η πτώση του τοίχους του Βερολίνου, όπου 200 000 κόσμο ζητωκραύγαζε όταν ξεκίνησε να παίζει το κομμάτι. 
Το σύμβολο το δύο διασταυρωμένων σφυριών, που φαίνεται στην ταινία, είναι δημιουργία του Gerald Scarf. Ο καλλιτέχνης είχε αναλάβει το animation μέρος της ταινίας και το πρόβλημά του να αναπαραστήσει έναν στρατό από σφυριά να κάνει βηματισμό, έγινε και λύση, καθώς κατάλαβε ότι, τα διασταυρωμένα σφυριά, φαίνονται σαν πόδια. Έτσι και γεννήθηκε και το σύμβολο. 

Jacek Maniakowski

Pink Floyd - Pigs on the Wing

Η Φάρμα των Ζώων του George Orwell, δεν ήταν η πρώτη, αν και θεωρώ πως ήταν πιο εύστοχη, παρομοίωσης ανθρώπινων χαρακτηριστικών με αυτήν των ζώων. Στην Zend Avesta, ένα ιερό βιβλίο που κατά τον μύθο περιέχει τα λόγια του ίδιου του Ζωροάστρη, έχει ένα ολόκληρο κεφάλαιο, στο οποίο εξηγεί τις ομοιότητες του σκύλου με τον άνθρωπο. Στην Ινδουιστική μυθολογία τα τρία βασικά ελαττώματα ενσαρκώνονται σε τρεις αντιπροσώπους του ζωικού βασιλείου. Και στην ποίηση οι παρομοιώσεις δεν έχουν τελειωμό. Αλλά στην ροκ μουσική πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα είναι το Animals των Pink Floyd. 
Το δέκατο άλμπουμ της Βρετανικής μπάντας αναφέρεται σε τρεις αντιπροσώπους του του ζωικού βασιλείου, με τα αντίστοιχα τραγούδια "Dogs" , "Sheep" , "Pigs (Three Different Ones)". Χαρακτήρες και του γνωστού βιβλίου του  Orwell, άλλωστε αυτό ήταν και βασική έμπνευση για την δημιουργία του. Αλλά συμπεριλαμβάνεται και ένα ακόμα ον τα...."Pigs on the Wing"   και μάλιστα σε δυο μέρη. Το πρώτο ανοίγει το άλμπουμ, ενώ το δεύτερο το κλείνει. Η δημιουργία του Roger Waters, είναι δεν συμβαδίζει με τα ενδιάμεσα των δύο μερών, τραγούδια. Το λυρικό μέρος που απευθύνεται στην νέα  σύζυγο του  Waters , εκείνη την εποχή, την Carolyne. Η μοναδική του γυναίκα που μπορούσε να του επιβάλει την γνώμη της με επιχειρήματα. Το πρώτο μέρος μιλάει για απογοήτευση και την απομόνωση που επιβάλλεται στο άτομο, μέσω κοινωνικών στερεοτύπων. Στο δεύτερο αναφέρεται στην δύναμη της ενότητας που προσφέρει η συναισθηματική ασφάλεια. Αυτά του πρόσφερε η Carolyne. 
Μουσικά το τραγούδι χαρακτηρίζεται από απλότητα και ακουστική κιθάρα που, στο πρώτο μέρος είναι το μόνο όργανο. Σε μια άλλη έκδοση, τα δυο μέρη υπάρχουν μαζί και με το σόλο του Snowy White να τα ενώνει. 

Jacek Maniakowski

Pink Floyd - Money

Σίγουρα  οι γυναίκες έχουν την μεγαλύτερη μερίδα στην θεματολογία των ροκ τραγουδιών. Ένα μεγάλο μέρος περιλαμβάνει και ο πόλεμος. Αλλά για να υπάρχουν αυτά, γυναίκες και πόλεμος, βασική προϋπόθεση είναι το χρήμα. Συνήθως  ο κάθε καλλιτέχνης έχει  μια ενοχική προσέγγιση προς  αυτό και αναφέρεται στην σκοτεινή πλευρά του. Αλλά όταν πίσω από την "σκοτεινή πλευρά της σελήνης" υπάρχουν 34 εκατομμύρια πωλήσεις, τότε μάλλον το τραγούδι για το χρήμα, το φέρνει κιόλας. 
Ίσως τα λόγια περισσεύουν για το αριστούργημα των Pink Floyd, το The Dark Side of the Moon του 1973, όπου βρίσκεται η δημιουργία του Roger Waters, το Money. Το λυρικό μέρος μιλάει για την αρνητική πλευρά του χρήματος. Πολλές φορές ο στίχος "Money, it's a gas" έχει παρερμηνευτεί σαν φόρος τιμής  για τα χρήματα, σαν ανάδειξη τους σαν μέσο. Αλλά το χρήμα στον λυρισμό δε μπορεί να χει ιδιαίτερο βάθος και περαιτέρω ανάλυση, θα μπορούσε μόνο να αναφερθεί σαν οικονομική απόδοση ενός τραγουδιού.
Αλλά το μουσικό μέρος, όπως άλλωστε σε κάθε σύνθεση της μπάντας, παρουσιάζει αρκετό ενδιαφέρον.  Οι Roger Waters και David Gilmour δήλωσαν ότι το τέμπο του τραγουδιού είναι κυρίως σε 7/8, αν και γράφτηκε στα 7/4. Στο σόλο όμως. το τέμπο γίνεται 4/4. Αν η παραγωγή είναι κάπως "στεγνή", σαν  να ηχογραφήθηκε σε μικρό δωμάτιο, στα φωνητικά δημιουργείται ένα βάθος, λόγω αντήχησης. Αυτό είναι αποτέλεσμα της διπλής ηχογράφησης. Γενικά η  μουσική πρόοδος του τραγουδιού βασίζεται  σε  Rythm'n' blues φόρμες. 
Αν και το τραγούδι χρεώνεται στον Roger Waters, όλη η μπάντα συνέβαλε στην δημιουργία του με τον Gilmour να είναι υπεύθυνος για την αλλαγή των ρυθμών, αλλά και για το σόλο. Τα πολλά ηχητικά εφέ, ηχογραφήθηκαν πριν και "συναρμολογήθηκαν" με παραδοσιακό τρόπο, ξυράφι και κόψιμο της ταινίας. Ένα γεγονός που ήταν αρκετά χρονοβόρο, καθώς τα ψηφιακά μέσα ήταν ανύπαρκτα τότε. Και τα εφέ δημιουργούνταν με τρόπο, πολλές φορές, με τραγελαφικό τρόπο. 
Στην παραγωγή συμμετείχε ο πολύς Alan Parsons, τρία χρόνια πριν δημιουργήσει  το δικό του Project. Μαζί με το "Us And Them," είναι τραγούδι που χρησιμοποιήται σαξόφωνο. Οι στίχοι του αναφέρονται και στην ταινία The Wall, στην σκηνή όπου, ο Pink πιάνεται από τον δάσκαλό του να γράφει ποιήματα στην τάξη. Ο δάσκαλος αρπάζει το γραπτό του και διαβάζει δυνατά στην τάξη, με σκοπό να το σαρκάσει και να ταπεινώσει τον ήρωα. Το ποίημα είναι ένα τετράστιχο από το  Money. 

 Jacek Maniakowski

Hey You - Pink Floyd

Το The Wall, ως γνωστόν, πραγματεύεται την ιστορία του Pink, ενός απομονωμένου ροκ σταρ που εγκαταλείπει τα εγκόσμια και κλείνεται στον εαυτό του. Όταν αντιλαμβάνεται το λάθος που έκανε και προσπαθεί να ανακτήσει επαφή με τον έξω κόσμο διαπιστώνει ότι δε μπορεί να δει ή να ακούσει πίσω από το Τείχος... Οι κραυγές του Pink γίνονται όλο και πιο απεγνωσμένες καθώς αναλογίζεται ότι δεν υπάρχει τρόπος διαφυγής και σωτηρία...

Μη συνειδητοποιώντας αν οι φωνές που ακούει στο κεφάλι του είναι πραγματικές ή αποκύημα της φαντασίας του, ικετεύει κάποιος να τον αγγίξει, να το νιώσει... να τον βοηθήσει... τελικά!

Το Τείχος εκπληρώνει το ρόλο για τον οποίο χτίστηκε, κρατώντας τα έξω, έξω και τα μέσα, μέσα, με αποτέλεσμα τα "σκουλήκια να τρώνε το μυαλό" του Pink... Τα  σκουλήκια συμβολίζουν όλη την παρακμή του ήρωα καθώς η απομόνωση που επέλεξε είναι ένα είδος μεταφορικού θανάτου που τον οδηγεί σε αποσύνθεση σε όλα τα επίπεδα!

 

Ακούγοντας μια το Roger Waters και μια το David Gilmour να εναλλάσσονται κατά τη διάρκεια του τραγουδιού στα φωνητικά - παρόλο που στα άλλα κομμάτια του δίσκου ο καθένας έχει και διαφορετικό ρόλο - είναι αδύνατο να μην αισθανθούμε τη μελίρρυτη χροιά του David, απόλυτα ταιριαστή με την αρχική θρηνητική έκκληση του Pink και την πιο καυστική του Roger, όταν ο ήρωας φτάνει σε παραλήρημα διαπιστώνοντας ότι δεν έρχεται βοήθεια από την άλλη πλευρά του τείχους που ο ίδιος έφτιαξε.

Μαρία Αναστασοπούλου