Θέατρο μέσα στη rock & metal μουσική: Part I

 

Το θέατρο από μόνο του, αλλά ακόμα και μαζί με αυτούς που συμμετέχουν σε αυτό, είναι ουσιαστικά ο μόνος χώρος όπου επιτρέπεται, πάντα από ηθικής άποψης, το ψέμα σαν μέσο που οδηγεί στην αλήθεια. Ουσιαστικά ένας ηθοποιός είναι αυτός που χρησιμοποιεί την τέχνη του ψέματος, όπως είναι η υποκριτική, για να φανερώσει την αλήθεια ή έστω να παρακινήσει τον θεατή να την ανακαλύψει μόνος του, δίνοντάς του παράλληλα το νοητικό χάρτη για να μπορέσει να τον ακολουθήσει.

Η σκηνή στη rock και metal δεν είναι απλώς μια πλατφόρμα για μουσική εκτέλεση. Είναι ένας τελετουργικός χώρος, ένα είδος ιερού θεάτρου, ένα ιερό πεδίο μεταμόρφωσης μέσα στο οποίο ο καλλιτέχνης παύει να είναι απλώς ένας ερμηνευτής και γίνεται φορέας ενός ρόλου, ενός μηνύματος και μιας εμπειρίας η οποία ξεπερνάει το δικό του ατομικό πλαίσιο και αγγίζει πλέον το συλλογικό. Ακριβώς έτσι όπως και στο αρχαίο θέατρο, ο ηθοποιός που δεν ανέβαινε στη σκηνή τους ως εαυτός του, αλλά όσο ένα πρόσωπο, μια μάσκα η οποία ενσάρκωνε τους ίδιους τους θεούς, τους ήρωες, τους δαίμονες, καθώς και τις ανθρώπινες αδυναμίες. Κατά αντίστοιχο τρόπο αλλά ως πρόσωπο — μια μάσκα που ενσάρκωνε θεούς, ήρωες, δαίμονες, ανθρώπινες αδυναμίες. Αντίστοιχα, στη rock και metal, η σκηνή γίνεται χώρος μύησης: ο καλλιτέχνης μεταμορφώνεται, το κοινό συμμετέχει, και η μουσική αποκτά σώμα, μορφή και τελετουργική δύναμη.

Τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα μιας τέτοιας δράσης, ακόμη και δράματος παρουσιάζονται παρακάτω.

Alice Cooper – Το horror theatre της rock

Ο Alice Cooper υιοθέτησε εξαρχής μια διαφορετική περσόνα μέσω του ονόματος του. Ο ίδιος δεν τραγουδά απλά, αλλά παίζει ένα ρόλο. Από την αρχή της καριέρας του, από τους πρωτεργάτες του shock rock, κάθε του εμφάνιση είναι ένα σκοτεινό θέατρο τον τρόμου. Ο ίδιος έχει δηλώσει χαρακτηριστικά πως απλά ήθελε να δημιουργήσει «μια παράσταση που να σοκάρει και να μαγνητίζει». Και εδώ και δεκαετίες το κοινό του δεν το βλέπει απλά σαν ένα μουσικό, αλλά βλέπεις έναν χαρακτήρα που ζει και πεθαίνει επί της σκηνής.

 

Kiss – Μυθολογία και υπερθέαμα

Οι Kiss, στα χνάρια των σούπερ ηρώων των κόμικς, κατάφεραν να δημιουργήσουν μια μυθολογία χαρακτήρων, αλλά ακόμα και να γίνουν και κόμικς: The Demon, The Starchild, The Spaceman, The Catman. Με μάσκες, φλόγες, πυροτεχνήματα καθώς και θεατρικά σκηνικά, κάθε τους Live ήταν ένα υπερθέαμα, βγαλμένο από κάποιο κόμικς, αλλά μπορεί να χαρακτηριστική και αρχαία τελετή ή κάποιος σύγχρονο μιούζικαλ. Για αυτούς η σκηνή δεν αποτελεί τον χώρο για μουσική εκτέλεση, αλλά ήταν ένα σύμπαν σούπερ ηρώων μέσα στο οποίο το κοινό δεν παρακολουθεί απλά, αλλά συμμετέχει.

 

Rammstein – Πολιτικό και υπαρξιακό θέατρο

Οι Rammstein, ακολουθώντας το γερμανικό δράμα, κατάφεραν να μετατρέψουν τη σκηνή σε ένα πολιτικό αλλά και υπαρξιακό θέατρο. Η κάθε τους παράσταση εμπεριέχει φωτιές, μηχανισμούς, ολόκληρη σκηνοθεσία με μια πληθώρα συμβολισμών. Η κάθε τους εμφάνιση είναι μια δραματουργική πράξη, στα όρια του αρχαίου δράματος. Η θεματολογία τους, στην οποία εμπεριέχεται η έννοια της εξουσίας, η σεξουαλικότητα καθώς και βία, αλλά και η ταυτότητα του ατόμου, παρουσιάζει με σκηνική ακρίβεια παράσταση που θυμίζει τους μεγάλους Brecht και Artaud. Καμία κίνηση πάνω σε σκηνή δεν είναι τυχαία, αλλά όλα είναι σκηνοθετημένα για να καταφέρουν να προκαλέσουν στο κοινό μια συναισθηματική έκρηξη.

Μέσα από όλα αυτά τα παραδείγματα μπορούμε να συμπεράνουμε πως δεν είναι λίγες φορές που η σκηνή γίνεται ένα καθαρτήριο, όπως σε ένα αρχαίο δράμα. Εκεί όπου ο καλλιτέχνης και το κοινό καταφέρνουν να βιώσουν μαζί την ένταση, την έκρηξη και τέλος τη λύτρωση. Όλο αυτό δεν αποτελεί μια απλή συναυλία, αλλά μια μουσική τελετουργία και η λειτουργία αυτή είναι βαθιά θεατρική, καθώς δεν αφορά μόνο το τι ακούς ούτε τη βλέπεις, αλλά και το γεγονός πως το ζεις.

 

 

 

Ο χαρακτήρας ως προσωπείο

 

Ένα απαραίτητο συστατικό σε μια θεατρική παράσταση είναι και η μάσκα. Δεν είναι λίγες φορές, ειδικά στο θέατρο, η μάσκα περισσότερο φανερώνει παρά κρύβει. Ίσως ένα ερώτημα το οποίο δύσκολα μπορεί να απαντήσει κάποιος και ίσως δεν είναι και απαραίτητο είναι: τι κρύβει ακριβώς μια μάσκα και τι φανερώνει;

Στο θέατρο, το προσωπείο δεν είναι απλώς μια μάσκα, αλλά είναι ένα σύμβολο της μεταμόρφωσης, ένα εργαλείο της αποκάλυψης και πάνω από όλα ένα μέσο υπέρβασης εαυτού. Ένας ηθοποιός δεν παίζει τον εαυτό του, αλλά έναν ρόλο ο οποίος του επιτρέπει να εκφράσει βαθύτερα, κάτι συλλογικό. Και αυτό το συλλογικό μέσα στην rock & metal μουσική είναι οι φόβοι και οι προσδοκίες του κοινού. Γι αυτό και η σκηνική παρουσία στη μουσική αυτή έχει μεγάλη σημασία και πολλοί καλλιτέχνες επιλέγουν να εμφανίζονται, όχι ως οι ίδιοι, αλλά ως πρόσωπα-σύμβολα, θεατρικές περσόνες οι οποίες ενσαρκώνουν ιδέες, συναισθήματα και κοινωνικές συγκρούσεις, οι οποίες διέπουν και το κοινό τους.

Υπάρχουν αρκετά τέτοια παραδείγματα ήδη από την δεκαετία του 70, αλλά συνεχίζονται και ως σήμερα.

  David Bowie – Ziggy Stardust

Ο Bowie, ίσως ο πρώτος που υιοθέτησε ένα προσωπείο και δεν δημιούργησε απλώς ένα χαρακτήρα, αλλά μια ολόκληρη μυθολογία γύρω από αυτό. Ο Ziggy Stardust δεν ήταν απλώς άλλο ένα πρόσωπο, καθώς ήταν ένας εξωγήινος ροκ σταρ, αγγελιοφόρος της καταστροφής ο οποίος ήρθε στη γη για να σώσει τους ανθρώπους μέσα από τη μουσική. Και κατά κάποιον τρόπο σίγουρα έσωσε κάποιους ανθρώπους από τους δικούς του σκοτεινούς δαίμονες. Μέσα από αυτόν, ο Bowie εξερεύνησε την αποξένωση, την ταυτότητα, την εφήμερη φύση της δόξας. Ο Ziggy ήταν θεατρικό πρόσωπο, με κοστούμι, σκηνική παρουσία και εσωτερική πλοκή — και όταν «πέθανε» επί σκηνής, το κοινό βίωσε κάθαρση, ακριβώς όπως συμβαίνει στο αρχαίο ελληνικό δράμα.

 

Marilyn Manson – Μεταμοντέρνος Μεφιστοφελής

Ο Manson κατάφερε να ενσαρκώσει μια περσόνα η οποία συνδύαζε τον Μεφιστοφελή του Faust, τον Joker και τον Artaud. Με το κατάλληλο μακιγιάζ, τα παραμορφωμένα κοστούμια και την προκλητική σκηνική παρουσία του, που στην ουσία δεν ήταν μόνο σκηνική, κατάφερε να γίνει το σύμβολο της παρακμής, της αμφισβήτησης, της πιο σκοτεινής πλευράς του αμερικανικού ονείρου ή της αμερικανικής κουλτούρας. Το προσωπείο που υιοθέτησε δεν ήταν μια απλή αισθητική επιλογή, ήταν μια θεατρική πράξη αντίστασης καθώς και μια κραυγή ενάντια στην υποκρισία και τον καθωσπρεπισμό, στοιχεία που διέπουν ακόμα σήμερα την αμερικανική κοινωνία.

 

Ghost – Ο Papa Emeritus και η αντί-εκκλησία

Οι Ghost δημιούργησαν μια ολόκληρη “αντί-εκκλησία”, με τον Papa Emeritus ως αρχιερέα του σκοτεινού rock. Πέρα από το γεγονός πως ήταν μια έξυπνη εμπορική κίνηση, απευθυνόμενη σε ένα κοινό το οποίο ούτως ή άλλως δεν είχε καλές σχέσεις με εκκλησιαστικά ζητήματα, κατάφερε να δημιουργήσει και συνεχίζει να δημιουργεί μια ολόκληρη μυθολογία γύρω από το πρόσωπο του Papa Emeritus. Η περσόνα που έχει δημιουργηθεί από τον Tobias Forge, θυμίζει ένα θρησκευτικό θέατρο με πολλά στοιχεία από Brecht και λειτουργική τελετουργία. Κάθε αλλαγή του Πάπα σηματοδοτεί μια νέα εποχή και μια νέα θεατρική πράξη. Το συγκρότημα έχει αποδείξει πολλές φορές πάνω στη σκηνή τη θεατρικότητα του και το κοινό δεν βλέπει απλώς μια μπάντα να παίζει, αλλά συμμετέχει σε μια μυστηριακή τελετή, όπου η μουσική γίνεται το δόγμα και η σκηνή ο ναός.

Εύκολα μπορούμε να αντιληφθούμε, μέσα από τα παραπάνω παραδείγματα, πώς το προσωπείο στη rock και metal Δεν αποτελεί απλώς ένα μέσο εντυπωσιασμού. Λειτουργεί ως ένα εργαλείο αφήγησης, ως η πύλη προς το συλλογικό ασυνείδητο καθώς και ο καθρέφτης της εκάστοτε εποχής. Ακριβώς όπως στο θέατρο, έτσι και εδώ ο χαρακτήρας δεν κρύβει τον καλλιτέχνη, αλλά ουσιαστικά τον αποκαλύπτει. Μέσα σ αυτό το δράμα το κοινό αντί να βλέπει έναν άνθρωπο, βλέπει μια ιδέα η οποία ζωντανεύει επί της σκηνής.

Part II 

Part III

Jacek Henryk Maniakowski

Kiss - Destroyer

Οι Kiss είναι ένα από τα δημοφιλέστερα Rock συγκροτήματα όλων των εποχών στην Αμερική και γενικά παγκοσμίως..
Δημιουργήθηκαν κάπου στο 1973 στην Νέα Υόρκη από τους Paul Stanley,Gene Simmons,Ace Frehley & Peter Criss,το χαρακτηριστικό τους όλα αυτά τα χρόνια είναι το Make-up που έμοιαζε περισσότερο με μάσκες.
Ο καθένας είχε και έναν χαρακτήρα αναλόγως το βάψιμο στο πρόσωπο του, O Paul Stanley αποτύπωνε έναν Ροκ Αστέρα,ο Gene Simmons έναν δαίμονα,ο Ace Frehley μια διαστημική μορφή και ο Peter Criss είχε την όψη του άντρα-Γάτα.
Έτσι λοιπόν με αυτούς τους χαρακτήρες θα ξεκινήσουν και θα κυκλοφορήσουν τον πρώτο δίσκο τους το 1974,εκείνην την εποχή δίναν συναυλίες ως support band σε ένα άλλο μεγάλο Νεοϋορκέζικο συγκρότημα της εποχής τους Blue Oyster Cult που έτσι κι αλλιώς ήταν μια από τις βασικές μουσικές επιρροές των Kiss.
Ένα πραγματικά απίστευτο πράγμα είχε γίνει τότες που οι Kiss είχαν γίνει μεγάλο όνομα μέσα σε ένα χρόνο και με την κυκλοφορία 2 και μόνο albums ενδεικτικό αυτού είναι ότι εκεί που το 1973/74 ήταν η support μπάντα των Blue oyster Cult στο 1975-76 ήταν αυτοί το μεγάλο όνομα και οι Blue oyster cult το support..όσο και απίστευτο να ακούγεται είναι πραγματικότητα.
Πολλοί και επιτυχημένοι δίσκοι μαζεμένοι εκείνην την εποχή αλλά αυτός που θα ξεχωρίσει και θα γίνει ο αγαπημένος όλων των οπαδών τους θα είναι ο Destroyer του 1976.
Δίσκος που άμα πάρεις ένα ένα τα τραγούδια θα διαπιστώσεις ότι όλα είναι κλασικά και πολύ πετυχημένα.
Από που να ξεκινήσεις από το Detroit Rock City (http://echooadventures.blogspot.gr/2013/04/kiss-detroit-rock-city.html )  που είναι ένας από τους ύμνους του group και θα αποτελέσει και τίτλος για μια ταινία που γυρίστηκε στην δεκαετία του 90' που είχε θέμα τους Kiss και μια παρέα παιδιών που πέρασαν διάφορες περιπέτειες για να τους δουν ζωντανά.
Υπάρχουν επίσης πολλά ακόμα μεγάλα κομμάτια στον δίσκο Destroyer όπως το God Of Thunder ένα επικό τραγούδι γραμμένο από τον Paul Stanley αλλά τραγουδάει ο Gene Simmons λόγω κυρίως του ύφους του τραγουδιού που ταίριαζε περισσότερο στην βαριά φωνή του Gene ..
Επίσης πολύ γνωστό τραγούδι το Beth (  http://echooadventures.blogspot.gr/2013/07/kiss-beth.html ) μια μπαλάντα ερωτική ίσως να χαρακτηρίζεται οπού στα φωνητικά ακούμε τον Peter Criss ...
Και αυτό είναι ένα από τα πολλά στοιχεία που έκανε τους Kiss τόσο ξεχωριστούς,στα τραγούδια τους τουλάχιστον μέχρι το 1980 όσο δηλαδή ήταν η καλή τους σύνθεση όποιος έγραφε το τραγούδι και αυτός το τραγουδούσε..
Οι Kiss φυσικά συνεχίζουν μέχρι και σήμερα κυκλοφορώντας πολύ συχνά δίσκους , με τους Gene Simmons & Paul Stanley τα μοναδικά ιδρυτικά μέλη αλλά σίγουρα πάντα να τους πλαισιώνουν σπουδαίοι μουσικοί.

Gary Lexicondevil

Kiss - Beth

Κάθε Hard Rock συγκρότημα που σέβεται τον εαυτό του έχει μια απόλυτη μπαλάντα στην συλλογή του. Οι  Kiss σίγουρα δε θα μπορούσαν να εξαιρεθούν από αυτόν τον κανόνα, αν και μπάντα μάλλον δεν είναι δημοφιλείς εξαιτίας των μπαλάντων τους. Ωστόσο το Beth, μαζί με το "I Was Made for Lovin' You" είναι τα δύο μοναδικά τους χρυσά σινγκλ.
Το  Beth είναι δημιουργία του drummer Peter Criss και βρίσκεται στο άλμπουμ  Destroyer του 1976.  Ουσιαστικά δεν είναι δημιουργία αποκλειστικά δική του, αλλά το έγραψε μαζί με τον  Stan Penridge πολύ πριν προσχωρήσει στους  Kiss. Συγκεκριμένα το γράψανε 5 χρόνια πριν την κυκλοφορία του το 1971, όταν οι δυο τους βρισκόταν σε μπάντα με το όνομα  Chelsea. Πριν την επίσημη κυκλοφορία του βρισκόταν μόνο σε  bootleg και με άλλο όνομα, το "Beck, what can I do?" . Beck είναι το όνομα της γυναίκας ενός μέλους της πρώην μπάντας του drummer,  του  Mike Brand, οποίος συνήθιζε να κάνει αυτήν την ερώτηση, όταν γυρνούσε στο σπίτι, μετά από κάποια τουρνέ...  "Beck, what can I do?" . Η πατρότητα του νέου ονόματος άνηκε στους  Bob Ezrin και Gene Simmons, που θεώρησαν ότι το Beth ακουγόταν πιο γυναικείο. 
Το τραγούδι μπήκε την τελευταία στιγμή στο άλμπουμ, μιας και οι Gene Simmons και Paul Stanley δεν το θέλανε, για τον λόγο που δεν ήταν στο στυλ της μπάντας. Μετά τις προτροπές του Bill Aucoin, μάνατζερ τους τότε, μπήκε τελικά. Στις ζωντανές εμφανίσεις ο Peter Criss το τραγουδούσε βγαίνοντας στην σκηνή μπροστά και αφήνοντας τα ντραμς. 
Ο Penridge, έναν χρόνο πριν αφήσει τούτο τον κόσμο, το 2001, σε μια συνέντευξη του δήλωσε ότι το λυρικό μέρος γράφτηκε σχεδόν όλο από το διάλογο του  Mike Brand με την σύζυγό του που τον διέκοπτε συνέχεια κατά την διάρκεια των ηχογραφήσεων για τους Chelsea. Οι σημειώσεις τις κρατούσε σε ένα "μαγικό τεφτέρι", όπως το αποκαλούσε, μαζί με κάποια σκίτσα κράτησε και τον διάλογο του δύστυχου κιθαρίστα με την γκρινιάρα γυναίκα του. 
Υπάρχει όμως, μια άλλη εκδοχή της ιστορίας. Η  Beth, δεν είναι παρά το υποκοριστικό της Elizabeth, γιαγιάς κάποιου μέλους των  Kiss, μάλλον του  Gene Simmons. Κατά την διάρκεια των ηχογραφήσεων δέχτηκε ένα τηλεφώνημα του τον φρίκαρε και παράτησε τις ηχογραφήσεις. Κατά τέτοιον τρόπο ηχογραφήθηκε και το τραγούδι.... και μπήκε την τελευταία στιγμή.

Jacek Maniakowski

Kiss - I was made for lovin' you

Λίγο πριν πέσουν οι μάσκες τους οι Kiss βγάζουν το απόλυτο τους χίτ, αλλά μισητό στους φανατικούς οπαδούς τους που είχαν συνηθίσει σε πιο σκληρό ήχο(και καλά κάνανε). Κυκλοφόρησε στο άλμπουμ τους το Dynasty το 1979 και ήταν και το πρώτο τους σινγκλ  Η πατρότητα του ανήκει στους Paul Stanley,Desmond Child και Vini Poncia. Σκαρφάλωσε σχεδόν παντού στη κορυφή και μέχρι και στην Μ. Βρετανία μπήκε στα τσαρτ, Νο 50, αλλά οι Άγγλοι δεν είναι ιδιαίτερα φαν του συγκροτήματος.

Η ιδέα να γίνει να υλοποιηθεί αυτό το τραγούδι προήλθε από τον Stanley που θεώρησε ότι είναι πολύ εύκολο να φτιάξεις ένα ντίσκο κομμάτι. Ο συνδημιουργός του Desmond Child θυμάται σε μια συνέντευξη του " γράψαμε ιστορία γιατί φτιάξαμε το πρώτο rock-disco τραγούδι" Ο ίδιος Paul Stanley, ερχόμενος στο στούντιο τους, άρχιζε να παίζει τα πρώτα ακόρντα σχολιάζοντας πόσο εύκολο ήταν να γράφεις ντίσκο και παρομοιάζοντας τον ήχο με τι "4 εποχές" του Βιβάλντι. Δεν του άρεσε καθόλου, όπως λέει " Δε μοιάζει καθόλου με ήχο των Kiss, αλλά όπως και να' χει ας το ηχογραφήσουμε" και έτσι εγένετο το μεγαλύτερο τους χιτ. Ο Peter Criss, αν και εμφανίζεται στο βιντεοκλίπ, δεν είχε πάρει μέρος στις ηχογραφήσεις σχεδόν όλου του άλμπουμ. Επίσης το τραγούδι αυτό ήταν πρώτη δημιουργική προσπάθεια του Desmond Child μαζί με τους Kiss. 

Jacek Maniakowski

Kiss - Detroit Rock City

Το "Detroit Rock City" από τους Νεοϋορκέζους Kiss, είναι ένα τραγούδι μέσα από το άλμπουμ τους το Destroyer του 1976. Είναι το τρίτο σινγκλ από αυτό το άλμπουμ και ήταν προγραμματισμένο να είναι και το τελευταίο. Το κομμάτι, όμως, των Paul Stanley και Bob Ezrin,   δεν χάρηκε ιδιαίτερα καλής υποδοχής από τα ραδιόφωνα των Η.Π.Α. ( εκτός του Detroit) και οι πωλήσεις του ήταν σχεδόν ανύπαρκτες, αν και προοριζόταν για ροκ ύμνο ( κάτι που έγινε με τα χρόνια). Επειδή το rock'n'roll είναι και φράγκα, η δισκογραφική για να καλύψει την "ζημιά" κυκλοφόρησε και ένα τέταρτο σινγκλ, μια μπαλάντα του Peter Criss, το"Beth", που είχε σαν B-side το "Detroit Rock City". Στην τουρνέ τους Love Gun/Alive II tour, ο Stanley άλλαξε τους στίχους του κομματιού από "I know I'm gonna die, why?" σε "I know I'm gonna die, and I don't care!" Μουσικά βασίζεται σε ένα παλιό τους τραγούδι το "Acrobat". Η στιχουργική τους έμπνευση ήταν ο θάνατος ενός φαν του γκρουπ σε αυτοκινητιστικό ατύχημα, όταν πήγαινε να δει την συναυλία τους. 

Jacek Maniakowski