Η επιτυχία στην μουσική βιομηχανία Part I

 

Είναι σχεδόν επιβεβαιωμένο ως οι πρωτοπόροι σε οποιοδήποτε τομέα σπάνια δοξάζονται συνήθως στη δόξα παίρνει ο αμέσως επόμενος ή ο άνθρωπος που κατάφερε να αναδείξει την πρωτοπορία, που δεν άνηκε πάντα στον ίδιο. Η δόξα ή αναγνώριση, η επιτυχία και η ανάδειξη είναι φαινόμενα που δεν έχουν να κάνουν με την ικανότητα, το ταλέντο και τη γνώση ενός αντικειμένου. Η μουσική, ένα κομμάτι της ζωής και της ανθρώπινης δραστηριότητας, επηρεάζεται από τους ίδιους κανόνες. Όσοι ασχολούνται με μουσική είτε ως ακροατές είτε ως μουσικοί είτε ακόμα ως άνθρωποι που είναι μέσα στην μουσική show bizz, γνωρίζουν πολύ καλά ότι δεν είναι το καλύτερο συγκρότημα ή ο καλύτερος καλλιτέχνης αυτός που γνωρίζει τη μεγάλη επιτυχία, αλλά αυτός που βρισκόταν τη σωστή στιγμή, στο σωστό σημείο και με τη σωστή ιδέα.

Στην πλειοψηφία ο κόσμος έχει την εντύπωση πως ο στόχος της ροκ και της metal μουσικής είναι η δόξα και η καταξίωση, αλλά ελάχιστοι γνωρίζουν πως ουσιαστικά ο σκοπός είναι η απλή επιβίωση. Και όντως σε αυτό το κομμάτι ένα μικρό μόνο ποσοστό, μάλλον μονοψήφιο, καταφέρνει απλά να επιβιώσει ώστε να συντηρείται από τη μουσική. Η ικανότητα και το ταλέντο ενός μουσικό καθώς και η μουσική γνώση είναι όντως απαραίτητα, αλλά δεν αποτελούν καμία εγγύηση επιτυχίας. Η ιστορία τις ροκ και της metal μουσικής σφήζει από παραδείγματα εξαιρετικών συγκροτημάτων τα οποία ποτέ δεν γνώρισαν τη δόξα και πάντα έμειναν στο περιθώριο. Εν αντιθέσει, κάποιες μπάντες με πολύ μέτρια τεχνική και  μουσική επάρκεια κατάφερε να γίνουν παγκόσμια φαινόμενα. Και έτσι εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε πως η διαφορά δεν βρίσκεται στο στούντιο ή στη σκηνή, αλλά σε ένα πιο πολύπλοκο σύστημα βιομηχανικών, κοινωνικών, τεχνολογικών καθώς ακόμα και πολιτισμικών παραγόντων οι οποίοι αλληλεπιδρούν και διαμορφώνουν την εικόνα ενός καλλιτέχνη μίας μπάντας, την εμπορική επιτυχία και την μακροζωία ενός μουσικού σχήματος.

 

Βιομηχανικά Δίκτυα & Πύλες Εισόδου (Gatekeeping)

 

Στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και γενικά της εύκολης πρόσβαση στην πληροφορία, ένας καλλιτέχνης ή ενα συγκρότημα μπορεί να ακολουθήσει ένα μοναχικό δρόμο και να γίνει γνωστός μέσω από αυτά. Άρα στη συνέχεια τα πράγματα δεν είναι ακριβώς όπως το φανταζόταν ένας φιλόδοξος καλλιτέχνης. Εκεί χρειάζεσαι πλέον να μπεις μέσα στη μουσική βιομηχανία και προφανώς τα δημιουργήματά του κάθε μουσικού γίνονται πλέον προϊόντα. Η μουσική βιομηχανία, από τότε που ανακάλυψε πως μπορεί να βγάλει υπερκέρδη από την τέχνη της μουσικής, όσο ένα σύστημα «πυλών» (gatekeeping), μέσα στο οποίο η συγκεκριμένη επαγγελματική κόμβοι ελέγχουν την ροή της δημιουργίας προς το κοινό. Κάτι στο οποίο είχε αναφερθεί ήδη το 1972 ο Hirsch και συγκεκριμένα αναφέρει πως η επιτυχία δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της καλλιτεχνικής αξίας, αλλά αποτελεί προϊόν οργανωσιακών διαδικασιών επιλογής, προώθησης και τέλος διανομής. Στη Rock & Metal σκηνή, οι ρόλοι των A&R (Artists & Repertoire) των μάνατζερ, των παραγωγών, των bookers φεστιβάλ και των ραδιοφωνικών παραγωγών είναι καθοριστικοί. Έτσι, μία μπάντα που μπορεί να διαθέτει ένα καταπληκτικό υλικό αλλά δεν έχει καμία πρόσβαση στα δίκτυα διανομής, συνεργασίες με έμπειρους παραγωγούς και δεν την προσκαλούν σε φεστιβάλ ο έκτης αρχής έχουν πολύ κόσμο, συνεχίζει να είναι απλά ένα κρυμμένο διαμάντι το οποίο ίσως το βρουν κάποιοι μουσικωρύχοι.

Εύκολα μπορεί κάποιος να απαντήσει σε κάποιο ρομαντικό που μόλις ανακάλυψε μία μπαντάρα, γιατί αυτήν δεν παίζουν στα ραδιόφωνα FM ή γιατί δεν καλούν στα μεγάλα φεστιβάλ. Οι Hesmondhalgh το 2019 και Anderton, Dubber & James  το 2011 τονίζουν σχεδόν κυνικά πως η μουσική βιομηχανία δεν ανακαλύπτει τα ταλέντα, αλλά τα κατασκευάζει η ίδια μέσα από στρατηγικές τοποθέτησης, μέσα από σωστές επενδύσεις και μέσα από την σωστή διαμεσολάβηση. Στην metal σκηνή, μιλώντας πιο συγκεκριμένα, η πρόσβαση σε εξειδικευμένα δίκτυα, όπως είναι τα Labels (π.χ. ετικέτες όπως η Nuclear Blast, η Season of Mist ή η Metal Blade), λειτουργούν ως ένα πιστοποιητικό καλής ποιότητας της μπάντας, κάτι που από μόνο του μπορεί να ανοίξει αρκετές πόρτες.

 

Μάρκετινγκ, Οπτική Ταυτότητα & η Κατασκευή της «Αυθεντικότητας»

 

Στη Rock και στη Metal μουσική η καλλιτεχνική αξία πολλές φορές έχει δευτερεύοντα ρόλο, καθώς η εικόνα, κυρίως στη Metal μουσική, παίζει ένα βασικό ρόλο ο οποίος δεν είναι διακοσμητικός και αποτελεί το κυρίως μέρος του προϊόντος. Η ταυτότητα μιας  μπάντας  ως εικόνα (εξώφυλλα, λογότυπα, σκηνική παρουσία, merchandising) λειτουργεί ως ένας κώδικας αναγνώρισης, αλλά επίσης ως ένα μέσον το οποίο το διαφοροποιεί από την ήδη κορεσμένη αγορά. Κάτι το οποίο έχει παρατηρήσει και ο Moore το 2002, λέγοντας χαρακτηριστικά [ως η η «αυθεντικότητα» στη δημοφιλή μουσική δεν είναι εγγενής ιδιότητα, αλλά πολιτισμική κατασκευή που διαπραγματεύεται συνεχώς μέσω των μέσων, των κριτικών και των φαν. Και προφανώς γίνεται εύκολα κατανοητό πως μία μπάντα στη δεκαετία του ‘80 έπρεπε να δημιουργήσει διαφορετική εικόνα απ' ότι μία μπάντα στην δεκαετία του 2020 και μπορεί ο καθένας να αντιληφθεί γιατί κάποιες μπάντες δεν μπορεί να πετύχουν στη σημερινή εποχή αντιγράφοντας κάποιες άλλες τον προηγούμενο δεκαετιών.

Στην Metal μουσική η αυθεντικότητα έχει άμεση σύνδεση με την υποκριτική απόρριψη της εμπορευματοποιήσεις, τονίζοντας την «underground» προέλευση, την τεχνική επάρκεια καθώς και την πολιτισμική συνέπεια, κάτι που αναφέρει χαρακτηριστικά ο Weinstein το 2013. Μία μπάντα πρέπει να παρουσιάσει μία ιστορία γύρω από αυτήν που να έχει συνέπεια και να μπορεί να δημιουργήσει ταυτότητά της, είτε αυτό γίνεται μέσω κάποιας μυθολογίας είτε μέσα από κάποιο κοινωνικό σχολιασμό, αλλά ακόμα μέσω μιας αισθητικής ομοιογένειας, δημιουργώντας με αυτό τον τρόπο μία συναισθηματική δέσμευση που έχει τη δυνατότητα να μεταφραστεί σε πιστό κοινό καθώς και σε εμπορική ανθεκτικότητα.

Η θεωρία του Weinstein βρίσκει την εφαρμογή της σε δυο χαρακτηριστικά παραδείγματα πολύ επιτυχημένων συγκροτημάτων, στους Ghost και στους Slipknot. Οι πρώτοι κρατάνε τη συνέπεια τους μέσω της θεατρικής, σχεδόν κινηματογραφικής συνέπειας δημιουργώντας μία ιστορική αφήγηση με την διαδοχή Papa Emeritus/Cardinal Copia και τους ανώνυμους Nameless Ghouls. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να δημιουργούν μία διαρκώς αυξανόμενη βάση των οπαδών (fanbases) και από τις πιο πιστές στη σύγχρονη σκηνή. Κατάφεραν να αναδείξουν το γεγονός πως η εμπορική αυθεντικότητα είναι το ίδιο ισχυρή με την αυθόρμητη.

Οι δεύτεροι, οι Slipknot, δημιούργησα την αυθεντικότητά τους ως μία ωμή συνέπεια και underground ρίζα. Η εικόνα τους με μάσκες, με φόρμες, αλλά ακόμα και με αριθμούς δημιουργήθηκε μέσα από την μυθολογία της Iowa, ακολουθώντας θέματα όπως είναι η αποξένωση, η οργή καθώς και η ψυχολογική κατάρρευση και κατάφερε να δημιουργήσουν μία ταυτότητα που παραμένει αναλλοίωτη στον πυρήνα της, παρά τις αλλαγές των μελών και του ήχου.

Και στις δυο περιπτώσεις, το κοινό δεν αγοράζει τη μουσική των δυο αυτών συγκροτημάτων, αλλά συμμετέχει παράλληλα στον μύθο που έχουν δημιουργήσει.

Jacek Henryk Maniakowski

Part II