Blue Öyster Cult - Astronomy

«Astronomy»: Η Μυσταγωγία του Αγνώστου και η Μουσική ως Φιλοσοφική Πράξη

Η σύγχρονη ροκ μουσική έχει γεννήσει μερικά από τα πιο πολυσύνθετα και μυστηριώδη έργα της σύγχρονης τέχνης. Ανάμεσά τους, το «Astronomy» των Blue Öyster Cult ξεχωρίζει όχι μόνο για τη μουσική του αρτιότητα, αλλά κυρίως για το φιλοσοφικό του βάθος. Πρόκειται για ένα κομμάτι που ξεφεύγει από τα όρια της ψυχεδελικής ή διαστημικής αισθητικής και μετατρέπεται σε υπαρξιακή λειτουργία, σε ένα είδος εσωτερικής αστρονομίας της ανθρώπινης συνείδησης. Παρουσιάστηκε το 1974 στο άλμπουμ Secret Treaties, και από τότε παραμένει ένα αινιγματικό και προκλητικό έργο, ένα μυστήριο που δεν ζητά λύση, αλλά συμμετοχή.

Από τους πρώτους κιόλας στίχους, το τραγούδι μάς μεταφέρει σε μια άλλη διάσταση: εκεί όπου η νύχτα δεν είναι απλώς μια χρονική συνθήκη, αλλά το κατώφλι προς το άγνωστο. Το ρολόι που χτυπά δώδεκα σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής, η στιγμή κατά την οποία ο χρόνος παύει να είναι βέβαιος και μετατρέπεται σε ρευστή έννοια. Το σκοτάδι της νύχτας αποπνέει κάτι απόκοσμο, και τo "moondrops burst" δηλώνουν όχι απλώς την εμφάνιση ενός φαινομένου, αλλά μια αποκαλυπτική έκρηξη: ο κόσμος αποδομείται και ξαναχτίζεται με νέους όρους.

Σε αυτή την πορεία, η πραγματικότητα δεν είναι δεδομένη. Οι στίχοι μάς τοποθετούν μέσα σε ένα σύμπαν όπου η λογική και η παραφροσύνη συνυπάρχουν: "acid and oil on a madman's face". Εδώ η εικόνα είναι θολή, παραισθητική, σχεδόν νιτσεϊκή. Υποδηλώνει έναν κόσμο όπου η προσπάθεια κατανόησης οδηγεί όχι στη φώτιση, αλλά στην παράνοια — και όμως, είναι αυτή ακριβώς η διαδρομή που μεταμορφώνει τον άνθρωπο. Η αναζήτηση για γνώση δεν είναι ποτέ ακίνδυνη. Και ο ακροατής, σαν άλλος Οδυσσέας, οφείλει να χαθεί πριν καταλάβει τι αναζητά.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, εμφανίζεται και η Σούζι,  μια μορφή εξίσου αινιγματική με το σύμπαν που περιγράφεται. Δεν είναι ξεκάθαρο αν είναι υπαρκτό πρόσωπο, συμβολισμός ή απλώς φωνή μέσα στη νύχτα. Είναι όμως μια φιγούρα ανθρώπινη, θνητή, και ταυτόχρονα προορισμένη για κάτι μεγαλύτερο. Οι στίχοι τη συνδέουν με την καθημερινότητα, με το «κανονικό», τον γάμο, τις κοινωνικές συνθήκες και ταυτόχρονα την τοποθετούν μπροστά από «παράθυρα και πόρτες» που ανοίγουν ή κλείνουν. Πρόκειται για σύμβολα επιλογών, κομβικών στιγμών, πνευματικών διεξόδων ή και αδιεξόδων.

Η παρουσία του σκύλου, φαινομενικά μικρή, είναι αποκαλυπτική. Σε συνδυασμό με την αναφορά στον Σείριο, το πιο φωτεινό αστέρι στον νυχτερινό ουρανό, λειτουργεί ως πνευματικός οδηγός. Δεν είναι απλώς ένα ζώο-φύλακας· είναι η πυξίδα του εσωτερικού μας προσανατολισμού, η ενσάρκωση της πίστης σε έναν κόσμο σκοτεινό και αποπροσανατολιστικό. Όπως στην αιγυπτιακή μυθολογία ο Άνουβις καθοδηγεί τις ψυχές, έτσι και εδώ, ο σκύλος οδηγεί τον άνθρωπο μέσα από το λαβύρινθο του εσωτερικού διαστήματος.

Και κάπου εδώ εμφανίζεται η πιο μυστηριώδης μορφή του τραγουδιού: η Desdinova. Αν η Σούζι είναι η γυναίκα που ατενίζει το άγνωστο, η Desdinova είναι εκείνη που το έχει διαβεί. Πρόκειται για την επανεμφάνιση του ανθρώπου ως κοσμική συνείδηση, για μια μορφή που γεννιέται από τη μεταμόρφωση.  το αστέρι που χαμογελά δεν είναι φιλικό — είναι ειρωνικό, μεταφυσικό, ενδεχομένως επικίνδυνο. Η Desdinova δεν είναι από αυτόν τον κόσμο. Είναι μια μορφή αλχημικής μετενσάρκωσης, η προσωποποίηση της ίδιας της απορίας.

Η ίδια λειτουργεί ως οδηγός στο Four Winds Bar, ίσως το πιο σημαντικό σημείο όλου του τραγουδιού. Το "Four Winds at the Four Winds Bar" μοιάζει με επωδό, με προσευχή ή με ξόρκι. Το τέσσερα, ως αριθμός της σταθερότητας, της φύσης, των εποχών, των κατευθύνσεων, υποδεικνύει πως βρισκόμαστε στον κεντρικό κόμβο του υπαρξιακού χάρτη. Το μπαρ δεν είναι χώρος αναψυχής, αλλά κοσμολογικός σταυροδρόμι: εκεί όπου η Σούζι πρέπει να επιλέξει, όχι απλώς μονοπάτι, αλλά κοσμοαντίληψη. Ο χρόνος, ο εαυτός, και το σύμπαν τέμνονται. Και η απόφαση είναι πάντα δική μας, αν και ποτέ πλήρως συνειδητή.

Αυτή η υπερβατική σκηνογραφία δεν προσφέρει απαντήσεις. Αντίθετα, μας προσκαλεί σε μια διαρκή απορία, σε μια διαλεκτική σχέση με το Άγνωστο. Το Astronomy δεν είναι απλώς τραγούδι, αλλά είναι ένα φιλοσοφικό εργαλείο, μια μορφή ύπαρξης μέσω του ήχου. Η λυρική του αβεβαιότητα θυμίζει Χάιντεγκερ, η υπαρξιακή του απελπισία Καμύ. Δεν είναι έργο για να λυθεί. Είναι έργο για να κατοικηθεί.

Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη αλήθεια να είναι ότι η αναζήτηση αξίζει περισσότερο από την απάντηση. Ότι το ταξίδι μέσα στην άγνοια, η περιπλάνηση ανάμεσα στις αστρικές ερωτήσεις, η ανάγκη να δούμε πίσω από τις κλειστές πόρτες του σύμπαντος — όλα αυτά συγκροτούν την ουσία της ύπαρξής μας. Το Astronomy δεν ζητά να το καταλάβεις. Ζητά να το νιώσεις. Και κάπου ανάμεσα στη Σούζι, τη Desdinova, τον σκύλο και τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, κάτι μέσα μας — έστω και ανεπαίσθητα — μετατοπίζεται.

Στράτος Κυπριάδης

 

September Code

Ουδείς προφήτης στον τόπο του, λέει μια παροιμία και κατά κάποιον τρόπο ισχύει πιο πολύ όταν η λέξη "προφήτης" αντικαθίσταται από την λέξη "μουσικός". Μιλώντας πιο συγκεκριμένα, στην Ελλάδα η μοίρα ενός αξιόλογου, ειδικά αγγλόφωνου, συγκροτήματος είναι σχεδόν τραγικά προδιεγραμμένη. Όλα αυτά πάντα εντός συνόρων, γιατί τα ταλέντα δεν λείπουν, στην πραγματικότητα δε έλειπαν ποτέ και η ανταπόκριση στους Έλληνες καλλιτέχνες είναι πάντα θετικότατη. Εδώ και κάποια χρόνια χτίζονται γερά θεμέλια μιας επερχόμενης, για κάποιου ήδη υπαρκτής, ελληνικής αγγλόφωνης σκηνής. 
Η Progresive rock είναι ιδιαίτερα αγαπητή στο ελληνικό κοινό, αλλά και ελληνικές μπάντες που καταπιάνονται με την συγκεκριμένη έκφραση του rock'n'roll δεν είναι λίγες. Τα μέλη τους είναι πάντα πολύ αξιόλογοι μουσικοί, που πέρα από την γνώση τους έχουν και ψυχή που χρειάζεται μια μουσική σύνθεση. Και όλα αυτά μέσα σε μια θάλασσα μιας τεράστιας μουσικής παράδοσης, όπου η ύφαλοι της κακής παιδείας πάντα καραδοκούν να βυθίσουν κάθε αξιόλογη προσπάθεια. Αλλά τα συγκροτήματα όπως οι September Code με όπλα, την επιμονή τους, την σταθερά εξελισσόμενη ποιότητα των συνθέσεων και φυσικά τα αυτιά των πραγματικών μουσικόφιλων. Και φυσικά το διαδίκτυο αποδεικνύεται ακόμα μια φορά ένας σταθερός σύμμαχος. 

" Οι SEPTEMBER CODE δημιουργήθηκαν το 2002 . Σχεδόν αμέσως άρχισαν να συνθέτουν πρωτότυπο υλικό, και ταυτόχρονα αρχίζουν να αποκτούν ένα πραγματικά προσωπικό ήχο ο οποίος αναδύεται από τις νέες συνθέσεις τους: μελωδικός αλλά και κάποτε σκληρός, progressive αλλά και άμεσος, έντονα ρυθμικός αλλά και με λυρικά στοιχεία, ένα αμάλγαμα των διαφορετικών επιρροών πέντε μουσικών που έδεσαν τις μουσικές τους εμπειρίες σ’ αυτό το σχήμα." Έτσι μας αυτοσυστήνονται. Τό όνομά τους είναι "ο γενέθλιος μήνας των μελών της μπάντας. ο χημικός κώδικας μεταξύ μας." όπως αναφέρουν στο Echo-λόγιο ( http://echooadventures.blogspot.gr/2014/01/september-code-echo.html ) . Αν και ξεκίνησαν σαν ελληνόφωνο συγκρότημα, γρήγορα μετέτρεψαν το στίχο τους σε αγγλικό, δημιουργώντας παράλληλα και πολύ προσωπικό ήχο. 
Μετά από τρία χρόνια συνοχόμενων ζωντανών εμφανίσεων, το 2006 κυκλοφορούν το πρώτο τους άλμπουμ με τίτλο “2 Smiles Ago”. Η μουσική τους παιδεία εκδηλώνεται σε κάθε νότα των συνθέσεών τους και μπόλικη διάθεση για πειραματισμό. Ο άξονας των δημιουργιών τους είναι η μελωδία, που παραπέμπει στα πρώτα βήματα της progressive rock σκηνής, αλλά με δυνατά ξεσπάσματα και έντονη την παρουσία της δικής τους μουσικής προσωπικότητας. Οι κριτικές που έλαβαν ήταν πολύ θετικές, δίνοντας τους παράλληλα και την δύναμη να συνεχίσουν. 

Κάποιες αλλαγές στο συγκρότημα, όπως η αντικατάσταση του τραγουδιστή τους οδηγούν στην δημιουργία του νέους τους άλμπουμ  “Remembering Mirrors”. Πιο δεμένος ήχος και "με ενιαίο στιχουργικό θέμα, και αποκαλύπτει μερικές από τις ευρέως φάσματος επιρροές των September Code.". Ένα πραγματικό αριστούργημα και ακόμα μια απόδειξη ότι η Μούσα δεν έχει εγκαταλείψει την γενέτειρά της. Ετοιμάζουν πλέον το νέο τους άλμπουμ, το οποίο :"Κατά πρώτον δεν θα είναι concept όπως ήταν το REMEMBERING MIRRORS. Κατά δεύτερον περιέχει και συνθέσεις του καινούργιου τραγουδιστή (Dim). Έτσι εκ των πραγμάτων θα είναι κάτι καινούργιο, εφόσον έχει προστεθεί στο χημικό CODE των SEPTEMBER μια καινούργια συνθετική προσωπικότητα." 
Η σημερινή τους σύνθεση είναι Σωτήρης Πομόνης – ηλ. & ακ.κιθάρες, Δημήτρης Κοσκινάς – φωνή & ηλ.κιθαρα, Θοδωρής Μποτίνης – μπάσο, Γιάννης Δημουλάς – τύμπανα & φωνητικά, Ρένος Μηλιάρης – πλήκτρα & πιάνο και με αυτήν ετοιμάζονται για μια μίνι περιοδεία στην Αγγλία με αποκορύφωμα την συμμετοχή τους σε φεστιβάλ της μεγαλόνησου. 
Μια μπάντα που αξίζει την προσοχή μας, όπως δίκαια την έχει κερδίσει εκτός των ελληνικών συνόρων. Οι ποιότητα των μουσικών της συμπληρώνει η συνθετική τους ικανότητα, που εκφράζεται σε αρκετά τραγούδια τους. Συγκρίνοντας τα δύο τους άλμπουμ, μπορεί να δει κανείς και μια εξέλιξη στον ήχο τους, πάντα προς θετική κατεύθυνση. Γεγονός αυτό, μας δημιουργεί και μια ανυπομονησία για την νέα τους δουλειά. 

Jacek Maniakowski

Trans-Siberian Orchestra

Κάποιες φορές, όταν προσπαθείς να γράψεις για κάτι που αγγίζει την τελειότητα, τα λόγια περιττεύουν. Όλοι οι χαρακτήρες του πληκτρολογίου, θαρρείς ότι χορεύουν και κινούνται συνεχώς, στους ρυθμούς και στις μελωδίες που έχεις μέσα σου και σπας το μυαλό σου για να χωρέσεις, σε πέντε αράδες, τα άπειρα συναισθήματα που σου έχουν δημιουργηθεί. Κάτι τέτοιο ένοιωσα, κάθοντας να γράψω κάτι, μετά από ένα διήμερο άκουσμα, όλων των άλμπουμ των Trans-Siberian Orchestra (TSO). Φείδου λόγος, λοιπόν και παρουσίαση του συγκεκριμένου συγκροτήματος.                     

 

            Εν αρχή, ήταν ο Paul O'Neill (συνθέτης, στιχουργός, παραγωγός και μάνατζερ), γέννημα θρέμμα, της Νέας Υόρκης και από πολύ νεαρή ηλικία μέσα στα πράγματα του ροκ και της μουσικής γενικότερα. Όπως ομολογεί και ο ίδιος η αρχική του ιδέα, που του στροβίλιζε το μυαλό για πολλά χρόνια, ήταν να δημιουργήσει μια progressive rock μπάντα, που θα έσπρωχνε τα όρια πέρα από ότι είχε καταφέρει οποιοδήποτε ανάλογο συγκρότημα στο παρελθόν. Ήθελε να παντρέψει το στυλ της ροκ όπερας που είχαν γράψει οι Who, τις κλασσικές επιρροές συγκροτημάτων όπως οι Emerson, Lake & Palmer και Queen και τα μεγαλειώδη σόου των Pink Floyd, αλλά όλα αυτά, να τα πάει πολύ μακρύτερα. Πάντα ονειρευόταν, να δημιουργήσει μια ροκ όπερα με μια progressive μπάντα, που θα αποτελούνταν από 18, τουλάχιστον, τραγουδιστές.

                Αυτό το ασύλληπτο, αρχικά, όνειρό του, είδε να πλησιάζει πιο κοντά, όταν ανέλαβε την παραγωγή των Savatage. Αρχικά η φωνή του Jon Oliva, που μπορούσε να πιάσει όλες τις οκτάβες και είχε τη χροιά των μπλουζ, αλλά και η τεχνική ολόκληρης της μπάντας, τον έκανε να πειραματιστεί, κατά κάποιο τρόπο μαζί τους, βοηθώντας στη σύνθεση σε κάποια από τα άλμπουμ τους, με μεγάλη επιτυχία.

                Τότε συζήτησε την ιδέα του με τους Jon Oliva και τον κιθαρίστα Al Pitrelli, οι οποίοι ενθουσιάστηκαν και έμελλαν να γίνουν οι βασικοί συνοδοιπόροι του σε αυτή την προσπάθεια. Αρχικά δήλωσε ότι, ήθελε να γράψουν έξι ροκ όπερες, οι τρεις με περιεχόμενο τα Χριστούγεννα και οι υπόλοιπες με άλλα θέματα. Έτσι, στρώθηκαν στη δουλειά, απόρροια της οποίας ήταν το πρώτο τους έργο, με τον τίτλο "Romanov".

             Το επόμενο βήμα, όμως, που ίσως να ήταν και το πιο δύσκολο, ήταν να βρει μια δισκογραφική εταιρεία, που θα τολμούσε να κυκλοφορήσει ένα τέτοιο έργο. Μετά από συνεχείς απορρίψεις, βρήκαν στέγη στην Atlantic Records, κάτι το οποίο εξέπληξε και τον ίδιο τον Paul O'Neill, καθώς δέχτηκαν όλη την ιδέα χωρίς κάποια παρέμβαση.

                          

Το "Romanov", όμως, τέθηκε στην άκρη κι έτσι έκαναν ντεμπούτο με το "Christmas Eve and Other Stories", βάζοντας σε εφαρμογή το σχέδιο για τη Χριστουγεννιάτικη τριλογία τους. Το άλμπουμ έγινε δυο φορές πλατινένιο και ακολούθησαν τα "The Christmas Attic" και "The Lost Christmas Eve", συμπληρώνοντας αυτήν την τριλογία. Ενδιάμεσα όμως είχαν κυκλοφορήσει και το μη Χριστουγεννιάτικο "Beethoven's Last Night". Το τελευταίο, μέχρι στιγμής, άλμπουμ τους, είναι το "Night Castle".                                                

                Το μεγαλύτερο, όμως, όπλο τους, ήταν και παραμένει, οι ζωντανές τους εμφανίσεις. Όλες οι περιοδείες, όπου κι αν παίζουν, είναι "sold out", πολλούς μήνες πριν. Χρησιμοποιούν δυο σκηνές, με φωτιές, φώτα και λέιζερ και στις δυο πλευρές των χώρων που παίζουν. Έτσι, δεν υπάρχουν θέσεις "δεύτερης σειράς" και όπως λέει ο ίδιος ο Paul O'Neill, "θέλω ο κόσμος να φεύγει από τις συναυλίες μας άφωνος, χωρίς να μπορούν ακόμα να πιστέψουν, ότι αυτό που είδαν ήταν δυνατόν".

                Το πνεύμα των TSO, όπως λέει ο Paul O'Neill, είναι ένα συγκρότημα, που συνεχώς μορφοποιείται, από εξαιρετικά ταλαντούχους και δημιουργικούς καλλιτέχνες, που πάντα προσπαθούν να σηκώσουν τον πήχη, ακόμα περισσότερο, ακουστικά, οπτικά και συναισθηματικά. Με αυτό σαν δεδομένο, οι προοπτικές του γκρουπ είναι απεριόριστες.

                Με πωλήσεις που αγγίζουν τα δέκα εκατομμύρια, συναυλίες που έχουν παρακολουθήσει πάνω από οκτώ εκατομμύρια κόσμου και περιοδείες που έχουν ένα κόστος παραγωγής 20 εκατομμυρίων δολαρίων, τίποτα δε φαντάζει απραγματοποίητο πια.

                Το μόνο που μένει σε εμάς, τους απλούς θνητούς, είναι να ακούμε ξανά και ξανά τα έργα τους, ρουφώντας την κάθε νότα, τον κάθε στίχο και το κάθε συναίσθημα που μας προκαλούν, με θρησκευτική ευλάβεια. Και αν ποτέ αξιωθούμε, να μπορέσουμε να τους δούμε και επί σκηνής, ή όπως λέω εγώ, ένα βήμα πριν από τον παράδεισο......

  

                Δισκογραφία:

Christmas Eve and Other Stories (1996) 

The Christmas Attic (1998)

Beethoven's Last Night (2000)

The Lost Christmas Eve (2004)

Night Castle (2009)

Ναούμ Αθ. Βάρκας