Το πιο βασικό — και μη ανθρώπινο — χαρακτηριστικό ενός λογοτεχνικού ήρωα είναι το γεγονός ότι παραμένει αμετάβλητος. Σε κάθε έργο, ο χαρακτήρας του είναι σταθερός, κάτι που βοηθά τον συγγραφέα να επιδείξει, ίσως και να υποδείξει, κάτι πολύ συγκεκριμένο. Αυτό μπορεί να είναι μια ανθρώπινη αρετή, ένα ελάττωμα ή κάποιο χαρακτηριστικό του ανθρώπινου ψυχισμού, συχνά υπερβάλλοντάς το για να γίνει πιο αντιληπτό και "ορατό".
Ο συγγραφέας, μέσω του ήρωά του, παίρνει μια ανθρώπινη στιγμή και την μετατρέπει σε αιωνιότητα. Πιθανόν ο λογοτεχνικός ήρωας θα ήταν απλώς ένα αόρατο μέλος ενός ακόμα πιο αόρατου πλήθους, αν ο δημιουργός δεν είχε "μεγεθύνει" τη στιγμή, κάνοντάς τον αθάνατο.
Ο Tom Joad είναι ένας τέτοιος ήρωας — κεντρικό πρόσωπο στη νουβέλα του John Steinbeck, The Grapes of Wrath (Τα Σταφύλια της Οργής). Ουσιαστικά, είναι ο κινητήριος μοχλός για να παρουσιάσει ο συγγραφέας την κατάσταση της Μεγάλης Ύφεσης στην Αμερική του Μεσοπολέμου. Μέσω του ήρωά του, σχολιάζει την απάνθρωπη νομοθεσία και την οικονομική πολιτική της εποχής.
Ο Tom Joad, μέσα από το ταξίδι του από την Oklahoma ως την California, παλεύει με τους οικονομικούς μηχανισμούς, με μοναδικά όπλα τις οικουμενικές του αντιλήψεις και τις αρχές του, που βασίζονται στην αίσθηση της πραγματικής ηθικής και της δικαιοσύνης.
Το "φάντασμά" του πλανάται ακόμα πάνω στον ανθρώπινο, λεγόμενο πολιτισμό — και πολλοί είναι αυτοί που το βλέπουν ακόμα.
Ο Bruce Springsteen, γνωστός για την ευαισθησία του στα προβλήματα των καθημερινών ανθρώπων, επικαλείται το The Ghost of Tom Joad για να τραγουδήσει γι’ αυτά. Το τραγούδι βρίσκεται στο ενδέκατο και ομώνυμο άλμπουμ του, που κυκλοφόρησε το 1995. Ο Springsteen δεν επηρεάστηκε μόνο από το βιβλίο, αλλά και από το τραγούδι The Ballad of Tom Joad του Woody Guthrie, το οποίο βασίστηκε στην ταινία του John Ford, ομώνυμη της νουβέλας του Steinbeck.
Και οι δύο τραγουδοποιοί συνεχίζουν μια παράδοση κοινωνικού ακτιβισμού που ξεκίνησε τη δεκαετία του ’30, δίνοντας φωνή σε ανώνυμους ανθρώπους.
Το τραγούδι του Springsteen, με πολλές και διαφορετικές εκτελέσεις από τον ίδιο, είναι στο πνεύμα της εποχής που γράφτηκε. Τότε υπήρχε μια παρόμοια ξηρασία με αυτήν που περιγράφει το βιβλίο. Οι στίχοι:
…αναφέρονται ειρωνικά σε μια δήλωση του George H. W. Bush για την εσωτερική μετανάστευση που προκάλεσε η ξηρασία.
Οι διασκευές του τραγουδιού έγιναν και από άλλους μουσικούς, με πιο ενδιαφέρουσα αυτή των Rage Against the Machine στο άλμπουμ Renegades του 2000 (ηχογραφήθηκε το 1997). Η εκτέλεση τους είναι καθαρά στο στυλ της thrash rap μπάντας, με διαφορετικά μέτρα και ένταση από το πρωτότυπο. Όμως η κοινή εκτέλεση του Tom Morello (κιθαρίστα των RATM) με τον Springsteen είναι η πιο πετυχημένη — μια συνάντηση δύο κόσμων, που ενώνει τη λογοτεχνία, τη μουσική και την κοινωνική συνείδηση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου