Το Metal T-Shirt ως Σύμβολο Ταυτότητας και Ιδεολογίας Part IΙ

 

Η φράση «μια εικόνα αξίζει όσο 1000 λέξεις» έχει πλήρης εφαρμογή στην περίπτωση του T-Shirt. Σίγουρα ρωτώντας κάποιον κάτοχο μιας τέτοιας μπλούζας, θα καταφέρει να διηγηθεί άπειρες ιστορίες, ίσως και με λίγη σάλτσα και λίγη υπερβολή, αλλά πάντα πάνω σε δω να αλλάξουμε που στηρίζεται στα γεγονότα και στην περιπέτεια που βίωσε για να αποκτήσετε την μπλούζα. Σ όλα αυτά συμπληρώνονται ένα σωρό συναισθήματα και εντυπώσεις από τη ζωντανή εμφάνιση της μπάντας της οποίας φορά την μπλούζα, αλλά ακόμα και πολλές λεπτομέρειες, ασήμαντες ναι μεν χρήσιμες στην αφήγηση δε. Μια μπλούζα δεν αποτελεί ένα ρούχο, αλλά μια αφήγηση πάντα δοσμένη με τα μάτια του κατόχου της.

 

Transmedia Storytelling: Το T-Shirt ως Αφήγηση

 

Η έννοια του transmedia storytelling, όπως την ανέπτυξε ο θεωρητικός Henry Jenkins Εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο μια αφήγηση μπορεί να εξαπλωθεί σε πολλές πλατφόρμες και μέσα, προσθέτοντας μια ξεχωριστή συμβολή στο σύνολο με κάθε νέο κείμενο. Η μελέτη του Nenad Pavel στο Academia.edu κατάφερε να εφαρμόσει αυτή την έννοια και στο αντικείμενο στο οποίο αναφερόμαστε στο κείμενο αυτό, δηλαδή στο metal T-shirt, αποδεικνύοντας πως το μπλουζάκι καταφέρνει να λειτουργεί ως ένας φορέας μιας ιδιαίτερες αφηγήσεις η οποία επεκτείνει την ιστορία της μπάντας, ακόμα και πέρα από τη μουσική και τους στίχους της, μεταφέροντας την μες την οντότητα του ακροατή και προφανώς και του κατόχου της μπλούζας.

Άλλωστε, έχουμε αναφέρει πολλές φορές πως μια metal δεν αποτελεί απλά ένα μουσικό σχήμα, αλλά ένα ολόκληρο σύμπαν το οποίο πάντα συνοδεύεται από μια αφήγηση. Οι βασικοί άξονες του σύμπαντος αυτού είναι η μουσική, οι στίχοι, τα artworks των άλμπουμ, τα music videos, οι ζωντανές εμφανίσεις του συγκροτήματος, οι συνεντεύξεις των μελών του, οι μύθοι και οι φήμες γύρω από το συγκρότημα κατ αυτό αλλά και τα μέλη τους ξεχωριστά, ακόμα και η ερωτική του ζωή. Το T-shirt είναι ένα ακόμα κομμάτι αυτού του puzzle, το μέσο που είναι ικανό να μεταφέρει αυτή την αφήγηση σε ένα και μοναδικό πλαίσιο, τις πλάτες ενός φαν.

Όταν κάποιος φορά ένα T-shirt με το εξώφυλλο κάποιο αγαπημένο του άλμπουμ, όπως για παράδειγμα των Iron Maiden με τον Eddie να κρατά μια σημαία σε ένα πεδίο μάχης, αυτό δεν αποτελεί απλά μια εικόνα πάνω σε μια μπλούζα, αλλά μια ολόκληρη ιστορία ή ακόμα την ίδια την ιστορία. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι μια ξεκάθαρη αναφορά στο ποίημα του του Tennyson για τη Μάχη της Μπαλακλάβα, κάτι που ουσιαστικά χωράει ακόμα και τον καλπασμό των αλόγων που ανοίγουν το τραγούδι The Trooper και συνεχίζει η αφήγηση με τον ίδιο τον τραγουδιστή της μπάντας, τον Bruce Dickinson να τρέχει στη σκηνή κυματίζοντας την Union Jack. Ακόμα και οι δικoί  μας NEED με το μπλουζάκι που απεικονίζει μια φάλαινα όρκα, ουσιαστικά διηγείται την ιστορία του Tilikum στο οποίο αναφέρεται το ομώνυμο τραγούδι. Έτσι το ταπεινό μπλουζάκι με μια στάμπα σε πυκνώνει όλα αυτά σε μια εικόνα και αυτός που την φορά δείχνει την ιστορία σε αυτούς που είναι μιλημένοι και μπορούν να αναγνωρίσουν και να αποκωδικοποιήσουν αυτήν.

Η μελέτη του Pavel υπογραμμίζει ότι το metal T-shirt δημιουργεί μια "φορέσιμη ταυτότητα" (wearable identity). Όπου το σώμα του φαν γίνεται ένας καμβάς, ακόμα και μια κινητή διαφήμιση αλλά σε μια ζωντανή αφήγηση για τον καθένα που βλέπει την μπλούζα. Η κάθε μια αφηγείται μια ιστορία, που δεν αφορά μόνο την ιστορία της μπάντας της οποίας στάμπα φοράει, αλλά και την ιστορία αυτουνού που την φοράει, που την αγόρασε, σε ποια συναυλία ήταν και ποιοι τον συνόδευαν, καθώς τι σήμαινε γι αυτόν εκείνη τη στιγμή.

Η διπλή αυτή αφήγηση, δηλαδή η αφήγηση της μπάντας αλλά και προσωπική του οπαδού της, είναι αυτή που κάνει το metal T-shirt τόσο δυνατό σύμβολο. Αυτό το κομμάτι ύφασμα δεν αποτελεί απλά ένα αντικείμενο που αγοράζεται για να φοριέται, αλλά είναι μια σημαία η οποία γράφετε αλλά και διαβάζετε διαρκώς προσθέτοντας κάθε φορά νέα επίπεδα νοήματος κάθε φορά που θα φορεθεί από τον ιδιοκτήτη της.

Η έννοια του transmedia storytelling στο metal T-shirt γίνεται ακόμα πιο σύνθετη εάν λάβουμε υπόψη και τις πολλαπλές εκδόσεις μιας μπλούζας. Δεν είναι λίγες φορές που μια μπάντα κυκλοφορεί δεκάδες διαφορετικά T-shirts για το ίδιο άλμπουμ, το καθένα με διαφορετικό artwork, διαφορετικό design, διαφορετικό μήνυμα. Κι έναν συλλέκτη για ακόμα έναν οπαδό τους σύμπαντας οι συγκεκριμένες αυτές εκδόσεις είναι αντικείμενο αναζήτησης και προφανώς πόθος για να αποκτηθεί μια τέτοια μπλούζα. Κάθε ένα από αυτά είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στην αφήγηση είτε της μπάντας είτε της κοινότητας που την περιβάλλει.

Παράλληλα, το T-shirt Μπορεί να λειτουργήσει ως ένα μέσο για την επέκταση της αφήγησης σαν να έχω κοινό. Ένας νέος φα ή όποιος δεν έχει ζήσει την εποχή που κυκλοφορούσε κάποιο κλασικό άλμπουμ, φορώντας το αντίστοιχοT-shirt, έχει τη δυνατότητα να συνδεθεί με αυτήν την εποχή κληρονομώντας ταυτόχρονα μια ιστορία την οποία δεν έζησε, να γίνει μέρος μιας συνέχειας η οποία εκτείνεται μπορεί και κάποιες δεκαετίες πίσω.

Έτσι, ρωτώντας έναν metalhead για την μπλούζα που φοράει, πρέπει ο καθένας να δεχτεί ότι θα ακούσει μια, πιθανόν μεγάλη, η ιστορία γύρω από αυτήν. Το αν αυτή η ιστορία ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα ή όχι έχει ελάχιστες σημασία για αυτόν που τη φοράει, αλλά και αυτό που θέλει να ακούσει. Πολλές φορές μπαίνουν με αρκετές σάλτσες στην αφήγηση γύρω από το θέμα της μπλούζας ή από τα γεγονότα που τις συνοδεύουν, άλλες φορές όμως είναι τόσο πραγματικές μου φαίνονται εξωπραγματικές. Ένας οπαδός μιας μέταλ μπάντας είναι έτοιμος να κάνει πολλά πράγματα είτε για να αποκτήσει ένα ενθύμιο είτε για να χτίσει ο ίδιος μια ιστορία γύρω από την αγαπημένη του μπάντα. Ένα μπλουζάκι αποτελεί απλά ένα εξώφυλλο μιας μεγάλης ιστορίας, είτε αυτή είναι εσωτερική είτε εξωτερική είτε πραγματική είτε λίγο φανταστική, αλλά όπως σε ένα βιβλίο ελάχιστη σημασία υπάρχει αν η αφήγηση είναι μυθοπλασία η αναφορά στα πραγματικά γεγονότα. Η ουσία είναι να είναι καλά η επόμενη ιστορία.

Σύνδεση ενός οπαδού με ένα από τα πολλά του μπλουζάκια είναι ιδιαίτερη και αντικατοπτρίζει και την ίδια τη διάθεσή του όταν το φοράει. Είναι μια συναισθηματική σχέση που έχει να κάνει με τη μνήμη του γύρω από τα γεγονότα τα οποία τα έχει συνδέσει με το ρούχο αυτό.

Part I 

Jacek Henryk Maniakowski